Siirt özet

Please download to get full document.

View again

of 4
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Categories
Published
Siirt özet
  9 . Ulusal Eğitim Yönetimi Kongresi   Ortaokul Öğretmenlerinde İş - Aile Çatışması Düzeyleri   Ramazan Özkul a , Melike Cömert  b   (a) İnönü  Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Eğitim Yönetimi ve Denetimi, Malatya  (Sorumlu yazar) (b) İnönü  Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Eğitim Yönetimi ve Denetimi, Malatya   Giriş   Günümüz insanı, bir taraftan kentleşme, sanayileşme, bilim ve teknolojik gelişmelerin yol açtığı hızlı değişim içinde birtakım önemli sayılabilecek toplumsal ve psikolojik problemlerle karşılaşırken, diğer taraftan günlük hayatın sorumluluklarını yerine getirme, diğer insanlarla ilişki kurma ve bu ilişkiyi devam ettirmenin kaygısını yaşamaktadır. Sanayileşmenin, kentleşmenin, insanoğlunun yerine getirmesi gereken rollerin çoğalmasının, bireyler arası ilişkilerin karmaşık hal almasının, hayatın güçleşmesinin birey üzerinde oluşturduğu stres, sağlığı olumsuz bir biçimde etkilemektedir  . İş streslerinin yaşanması, kişilerin özel hayatlarındaki zorluklar ve problemlerle birleştiğinde ise hem  bireysel hem örgü tsel bakımdan önemli problemlerin oluşmasına sebep olmaktadır. Bundan dolayı insanların sağlığını ve örgütsel anlamda verimliliğini etkileyen çok sayıda problemin temelinde stres vardır. Bu alanda yapılan çalışmalar, uzun süre yoğun stres ile yaşamanın sağlığı çok önemli boyutlarda tehdit ettiğini ortaya çıkartmaktadır (Özdoğan, 2008: 2).   Ortaokul öğretmenlerinin aile ilişkilerinin işe yansıması ve yaşam doyumu üzerine etkileri iş -aile çatışması tüm örgütlerde olduğu gibi çalışanların performans ve davranışlarını etkileyen önemli bir değişkendir. Kişinin yaşadığı iş - aile çatışması işiyle, ailesiyle ilgili ve kişisel birçok sıkıntının da belirleyen önemli bir etkendir (Aycan vd., 2007: 45). Yaşantımızda birden çok role bürünmekteyiz. İş gören, yönetici, eş, ebeveyn, arkadaş rollerinin yanında toplumun bir üyesi olarak da bizden beklenen roller bulunmaktadır. Bu rollerin gerektirdikleri kimi zaman bazı yönleriyle çatışabilmektedir (Duxbury ve Higgins, 2001: 2).   İş - aile çatışması araştırmaları çeşitli alanlarda karşımıza çıkmaktadır. Psikoloji, sosyoloji, toplumsal cinsiyet, eğitim, yönetim, insan kaynakları yönetimi ve örgütsel davranış bu alanlara örnek gösterilebilir İş ve aile rolleri arasında uyum bozukluğu iş aile etkileşimi sorunları (Burke ve diğ ., 2006 ), iş aile uyumsuzluğu ve iş aile gerginliği gibi kavramlarla anılan iş - aile çatışmasının temeli tanımladığı rol çatışmasına uzanmaktadır.   Bu kavramdan yola çıkarak iş - aile çatışması, en kalıplaşmış tanımıyla iş ve aile alanlarından gelen rollerin karşılıklı olarak uyumsuzluk göstermesi sonucu kişinin üzerinde oluşan baskıdır. Buna göre bir alandaki rolü yerine getirmek diğer alandaki rolü yerine getirmeyi zorlaştırmaktadır. Bunun sonucunda da kişinin üzerindeki gerilim artarak çatışmaya sebep olmaktadır   (Greenhaus ve Beutell, 1985: 77).    Araştırmanın amacı, ortaokul öğretmenlerinin iş aile çatışması bu çatışlarının ai le ilişkilerinde işe yansımasını   incelemektir. Bu genel amaç çerçevede öğretmenlik mesleği, öğretmenlik mesleğinin yüklediği sorumluluklar, öğretmenlerin iş aile çatışması ve bu çatışmaların aile yaşam doyumu etkileri neler olduğunu  belirlemeye çalışılmıştır  . Eğitimin temel öğelerinden biri olan öğretmenler, hem eğitim - öğretim faaliyetlerindeki rolü, hem de ülke geleceğindeki rollerinin büyük olmasından dolayı son derece önemlidir. Aynı zamanda öğretmenlerin eğitim - öğretim faaliyetlerinde gerek karar verici konumda olmaları gerekse kritik dönemlerde çocukları eğiten ve onların geleceğine şekil veren kişiler olmaları bakımından toplumdaki yerleri oldukça önemlidir. Başka bir açıdan düşünüldüğünde öğretmenler, eğitim - öğretim faaliyetlerinde yasal lider konumunda olmalarından dolayı  bu konumlarının gerektirdiği sağlam ve dengeli kişilik özelliklerine sahip olmaları gerekmektedir. Yöntem Bu çalışmada öğretmenlerin iş - aile çatışması düzeylerinin belirlenmesinde genel tarama modeli (Büyüköztürk, Çakmak, Akgün, Karade niz ve Demirel, 2010) kullanılmıştır. Araştırma ile ayrıca; cinsiyet, okul  büyüklüğü, kıdem,   öğrenim düzeyi, haftalık    ders yükü değişkenlerine göre ortaokul öğretmenlerinin iş -aile çatışması düzeylerinin anlamlı farklılık gösterip göstermediğinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın evrenini, 2012  –2013 eğitim - öğretim yılında Gaziantep İli merkez ilçedeki ortaokullarda görev yapmakta olan 1850 ortaokul öğretmen i oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise, evrenden oranlı tabakalı örnekleme yolu ile bütün eğitim bölgelerinden seçilen yaklaşık 526   öğretmen den oluşturmuştur.   Bu araştırmada öğretmenlerin yaşadıkları aile - iş çatışması düzeylerinin belirlenmesinde  N etenmeyer, Boles ve McMurrian (1996) tarafından geliştirilen iş - aile yaşam çatışması ölçeği kullanılmıştır. Ölçeğin Aycan ve Eskin (2005) tarafından Türkçe’ye uyarlanan formu kullanılmıştır. Ölçeğin Türkçe’ye uyarlanan formu, orijinal formu gibi iş -aile ça tışması ile ilgili beş ve aile - iş çatışması ile ilgili beş olmak üzere toplam on maddeden oluşmaktadır.   Bulgular Öğretmenlerin iş aile çatışması ö lçeğinden aldıkları  puanlara ilişkin betimsel istatistik sonuçlarına göre bazen   düzeyinde iş - aile çatışması yaşadıkları belirlenmiştir.   Haftalık ders yükü   değişkenine göre iş - aile çatışmasında 26 - 30 saat derse giren öğretmenler, 10 -15 saat, 16-20 saat ve 21-25 saat derse giren öğretmenlere   oranla daha çok iş aile çatışması yaşamaktadır  . Öğretmenlerin iş aile çatışması düzeylerinin cinsiyete göre anlamlı farklılık göstermediği belirlenmiştir ancak kadın öğretmenlerin yaşadığı iş - aile çatışması, aile–iş çatışmasından daha fazladır.   Öğretmenlerin iş aile çatışması  düzeylerinin okul büyük  lüğüne  göre 1001 ve üzeri öğrencinin bulunduğu okullarda görev yapan öğretmenlerin , 0-500 ve 501-1000 öğrencinin bulunduğu okullarda görev yapan  öğretmenlere göre anlamlı farklılık gösterdiği ve bu farklılığın 1001 ve üzeri öğrencinin bulunduğu okullarda görev yapan öğretmenler lehine olduğu    belirlenmiştir.   Öğretmenlerin iş aile çatışması   düzeylerinin kıdemlerine göre anlamlı farklılık göstermediği  belirlenmiştir.   Öğretmenlerin iş aile çatışması  düzeylerinin öğrenim düzeylerine   göre anlamlı farklılık göstermediği  belirlenmiştir.   Tartışma   ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………  Sonuç ve Öneriler İş ve aile yaşamı vazgeçilmez iki yaşam alanı olmakla birlikte, her iki alanda da gerçekleştirilmesi  beklenen bazı roller bulunmaktadır. Bu roller kimi zaman birbirlerini etkilemekte ve hatta bazı zamanlarda da  birbirlerini engelleyebilmektedir. Bu etkileşim ve engellemeler kişinin bir rolü yerine getirirken diğer rolün sorumlulukları adına üzerinde baskı hissetmesi dolayısıyla da iş - aile çatışması yasamasına neden olmaktadır.   Kadınların geleneksel rollerini ev ve aile sorumluluklarının oluşturduğu görüşünden hareket edilirse, ev ve aile sorumluluklarına ayrılan zamanın fazla olması sebebiyle işlerine yeterince özen gösteremedikleri için işi eve taşıdıkları dolayısıyla da iş - aile çatışması yaşadıkları ileri sürülebilir. Kadın öğretmenlerin yaşadığı iş -aile çatışması, aile–iş çatışmasından daha fazladır. Bu durumda aile içinde iş paylaşımının bireyler arasında  paylaşımı sağlanmalı ve eşlerin bu konuda daha çok duyarlı olunması gerekmektedir.   Öğretmenlere kariyer yapma, öğretmenlikte yükselme şansı verilmeli ve bu konuda yasal düzenlemeler yapılmalıdır. Kariyer yapan bir öğretmen teşvik edilmeli ve bu gayreti maddi, mane vi olarak ödüllendirilmelidir. Anahtar Kelimeler Ortaokul Öğretmenleri, İş - Aile Çatışması, Aile –İş Çatışması  Kaynaklar Aycan, Z., Eskin, M. ve Yavuz, S. (2007).  Hayat Dengesi İş  , Aile ve Özel Hayatı Dengeleme Sanatı. İstanbul: Sistem Yayıncılık  . Burke, R. J., Matthiesen, S. B. ve Pallesen, S. (2006). Personality correlates of workaholism.  Personality and Individual Differences, 40 , 1223-1233. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E., Akgün, Ö., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2010).  Bilimsel Araştırma Yöntemleri (5.  Baskı) . Ankara: Pegem A Yayıncılık.  Duxbury, L. ve Higgins. C. (2001), Work-Life Balance in the New Millennium:Where Are We? Where Do We Need to Go Work Network Canadian Policy Research Networks, Ottawa.  Greenhaus, J.H. ve Beutell, N.J., (1985). “ Sources of Conflict  between Work and Family Roles”, Academy of Management Review  , 10, 76-88.  Netemeyer, R. G.,. Boles, J. S. ve Mcmurrian, R. (1996). Development and validation of work- family conflict and family-work conflict scales,  Journal of Applied Psychology, 80 , 400-409. Özdoğan, H. (2008).  Beden Eğitimi Öğretmenlerinde Mesleki Tükenmişlik  . Yüksek Lisans Tezi, Cumhuriyet Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Ana   Bilim Dalı, Sivas.  
Similar documents
View more...
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks