POJĘCIE BOŻEJ SUBSTANCJI W POCZĄTKACH KOŚCIOŁA

Please download to get full document.

View again

of 22
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Categories
Published
POJĘCIE BOŻEJ SUBSTANCJI W POCZĄTKACH KOŚCIOŁA
  POJĘCIE BOŻEJ SUBSTANCJI   W POCZĄTKACH KOŚCIOŁA 1  METAFIZYKA 1TEOLOGIA DEBATA U PODSTAW Pod redakcją Roberta J. Woźniaka Wydawnictwo WAM Kraków 2008  Korekta Agnieszka Caba Projekt okładki Andrzej Sochacki ISBN 978-83-7505-156-8 WYDAWNICTWO WAM   ul. Kopernika 26 « 31-501 KRAKÓW   tel. 012 62 93 200 • fax 012 429 50 03   e-mail: wam@wydawnictwowam.plDZIAŁ HANDLOWY   tel. 012 62 93 254-256 • fax 012 430 32 10   e-mail: handel@wydawnictwowam.plZapraszamy do naszej KSIĘGARNI INTERNETOWEJ   http://WydawnictwoWAM.pl   tel. 012 62 93 260 • fax 012 62 93 261Drukarnia Wydawnictwa WAM   ul, Kopernika 26 • 31-501 Krakówwydawnictwowam.pl  POJĘCIE BOŻEJ SUBSTANCJI   W POCZĄTKACH KOŚCIOŁA 1 Temat substancji Bożej nie tyle należy do teologii, ile do filozofii i historii jej pojęć2. To bowiem, jakie pojęcia bywały używane na jej określenie, zależało przede wszystkim od szkoły filozoficznej. Nie bez znaczenia  było także potoczne znaczenie słów i też na to postaram się w ciągu dalszym zwrócić uwagę.W pierwszych trzech wiekach chrześcijaństwa w świecie greckim dominowały dwie szkoły filozoficzne. Był to stoicyzm i platonizm. Nie występowały one w stanie czystym, wiele idei przejmowały od siebie nawza jem i ewoluowały, dając w efekcie złożony obraz synkretyzmu filozoficznego. Platonizm tych czasów nazywamy więc medioplatolnizmem; stanowił on etap poprzedzający neoplatonizm wypracowany w połowie III wieku  przez Plotyna. W tym opracowaniu chciałbym się skupić na stoickich i platońskich założeniach w myśleniu Ojców, jeszcze przed Plotynem. 1Artykuł ten jest poszerzoną wersją artykułu: Pojęcie Bożej substancji absolutnej   u Orygenesa  -  próba ujęcia , Zeszyty Naukowe UJ MCCXLVI, Studia Religiologica 33 (2000) 127-140.2Na temat substancji klasycznym opracowaniem jest: Ch. Stead,  Dmne Substance , OUP, Oxford 1977.  1. S zkoły   filozoficzne : stoicyzm Stoicką koncepcję substancji możemy zobaczyć na przykładzie pism Tertuliana (ok. 150-220)3, którego poglądy na ten temat przeanalizujmy na  przykładzie jego polemicznego dziełka Przeciw Prakseaszowi 4. Charakteryzowała się ona cielesnością: każdy byt, według stoików, jest ciałem. Skoro więc Bóg substancjalny jest bytem, musi być ciałem. Quis enim negabit    deum corpus esse , etsi deus spiritus estV   Jakkolwiek by sobie tę substancję cielesną wyobrazić (a ciało można sobie wyobrazić, w przeciwieństwie do czystej duchowej substancji platoników, o czym później), winna ona mieć  jakąś formę, kształt i rozmiary. Taka substancja potrafi też zmieniać swoją formę. To następuje, gdyż: AdvPrax 2,4. Jeden jest także wszystkim, skoro wszystko pochodzi z jednego (naturalnie z racji jedności substancji), lecz mimo to należy wiernie strzec ta jemnicy ekonomii rozkładającej ową jedność na trójcę: Ojca, Syna i Ducha; trzech jednak nie co do stanu, ale co do stopnia, nie pod względem substancji, a pod względem formy, nie co do mocy, lecz co do postaci. Są zatem jednej substancji, jednego stanu i jednej mocy, ponieważ jest jeden Bóg, owe zaś stopnie, formy i postaci rozróżniamy pod imionami Ojca, Syna i Ducha Świętego.  Nie jest to stan absolutny Bożej substancji, nie zawsze bowiem istniała Trójca, według Tertuliana: z jednego pochodzi wszystko. W tym miejscu tę  jedność rozkłada Tertulian na Ojca, Syna i Ducha. Kawałek dalej zdaje się  jednak sugerować, że do tej jednej substancji należą także aniołowie. Polemizując z monarchiańskim twierdzeniem, że jedność Bożej substancji wymaga jedności osoby Boskiej, pisze: AdvPrax 3, 5. Jakże więc mogło dojść do uznania, że Bóg doznałby podziału czy rozproszenia z powodu Syna i Ducha Świętego, zajmujących drugie i trzecie miejsce i mających udział w substancji Ojca, a nie doznaje tego z powodu tak znacznej liczby aniołów, na pewno odrębnych od substancji Ojca? Tak zostało to przełożone w serii Źródła Myśli Teologicznej 4, gdzie  jednak uzupełniliśmy tekst przypisem, któremu teraz przyjrzyjmy się bliżej. W oryginale ostatnie zdanie ma postać: [...] angelorum numero et qui- 3Zob. R. Braun,  Deus Christianorum. Recherche sur le vocabulaire doctrinal de Ter-   tullien , Press Universitaires de France, Paris 1962; 2ed: Etudes Augustiniennes, Paris 1977; J. Moingt, Theologie trinitaire de Tertullien,  ///v., Aubier, Paris 1966.4 Tertulian, Przeciw Prakseaszowi , tłum. Elwira Buszewicz, opracowanie H. Pietras,   (ŹMT, 4), Wydawnictwo WAM, Kraków 1996. Dalej cytowane jako AdvPrax.5AdvPrax 7, 8. Por.  De came Christi  11,4: „omne quod est, corpus est sui generis. Nihil est incorporale nisi quod non est”.
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks