ÖZDEMİR ASAF ŞİİRİNDE ÜNLÜ DARALMA(MA)SI IN THE OZDEMIR ASAF'S POEM VOCAL (UN)BREAKING

Please download to get full document.

View again

of 11
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Published
Öz Bu çalışmada, şiir dili içerisinde yer alan dil sapmalarından biri olan " ünlü daralma(ma)sı " terimi ele alınmıştır. Ölçünlü dilinde bilinen ve standartlaşan dilbilgisi kurallarının dışına çıkılarak oluşturulan yeni ifadeler, "
    - 299 - Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 9 Sayı: 4 !olume: 9 Issue: 4 "isan #$%& A'ril #$%& ((()sosyalarastirmalar)com Issn: %$*+9,-%   ./D012R ASA3 22R2"D0 5"65 DARA61A71A8SI  IN THE OZDEMIR ASAF'S POEM “VOCAL (UN)BREAKING ASA" 2S2    .; Bu çalışmada, şiir dili içerisinde yer alan dil sapmalarından biri olan “ünlü daralma(ma)sı” terimi ele alınmıştır. Ölçünlü dilinde bilinen ve standartlaşan dilbilgisi kurallarının dışına çıkılarak oluşturulan yeni iadeler, “sapma” olarak adlandırılmaktadır. “!apma” başlı"ı altında kendi içerisinde “ses, şekil, biçim ve anlam “olmak ü#ere alt başlıklara ayrılan şiirsel dilin ürünü olan bu tür, $#ellikle %%.&eni akımı olarak bilinen edebiyat grubu içerisinde, son #amanlarda da genç şairler taraından sıklıkla kullanılan bir yapı olmuştur. 'nlü aralma(ma)sı terimi, ürkiye ürkçesinde “ünlü daralması” olarak bilinen ses olayının istisna g$steren şeklidir. *um+uriyet $nemi ürk iirinin $nemli şa+siyetlerinden olan Ö#demir -sa şiirinde sıkça rastladı"ımı# “ünlü daralma(ma)sı” olayı, dilbilim açısından türetti"imi# yeni bir terimdir. Ö#ellikle şimdiki #aman eki (yor) ve kaynaştırma eki /y/ sesinin ünlü ile biten iillerdeki “a ve e” ünlülerini dar ünlülere çevirmesi bilinen bir kuraldır. -n0ak bu kural, Ö#demir -sa şiirinde g$rülmemektedir. 1alışmada “ünlü daralma(ma)sı” terimine y$nelik olarak şairin şiirlerinden $rnekler verilerek bu durum +akkında de"erlendirmeler yapılmıştır.   Anahtar <elimeler 2 Ö#demir -sa, iir dili, !apmalar, imdiki 3aman. A=stract %n t+is study, one o t+e tongues deviation in t+e poeti0 language o “vo0al unbreaking4 means 5ere dis0ussed. +e standard language kno5n and ne5 p+rases 0reated by going beyond t+e standardi#ed grammar rules,4deviation4is0alled.4eviation4 under t+e title in t+eir 4sound, s+ape, orm and meaning4 be su0+ t+at t+e produ0t o poeti0 language divided into sub6+eadings, espe0ially %%.&eni trend in literary group kno5n as, +as a stru0ture 0ommonly used by young poets re0ently. “vo0al unbreaking term, urkey urkis+ 4vo0al breaking4 is a 5ay o s+o5ing t+e e70eption, kno5n as t+e sound event. Ö#demir -sa, re8uently 5e en0ounter in t+e poetry o t+e most important igures 9epubli0an o urkis+ :oetry 4;o0al unbreaking4 event is a ne5 term t+at derives rom t+e angle o linguisti0s. %n parti0ular, t+e present 0ontinious tense sui7 (6yor), and in0lusion o additional sound o t+e amous ending in /y/a0ts 4 a and e is kno5n a rule to narro5 sound.   <o5ever, t+is rule is not observed in Ö#demir -sa poetry.   %n t+e study, 4vo0al (un)breaking4 as t+e term or giving e7amples rom t+e poet=s poems make assessments about t+e situation is t+e main purpose o our study.  <ey(or>s:  Ö#demir -sa, :oetry >anguage, eviations, :resent *ontinuos ense. ?iriş Bu çalışmada, şiir dili içerisinde anlatımı etkili kılma noktasında kullanılan s$# oyunlarından biri olan sapmalar ve bunun Ö#demir -sa şiirindeki yeri belirlenmeye çalışılmıştır. iir anlayışını ?@AClerden sonra sistematik bir dü#en içerisine koyan Ö#demir -sa, şiir dili açısından sanatını kendi benli"i ü#erine koyan bir anlayış belirlemiştir. Ddebiyat ve elsee gibi iki alanı yaşamı boyun0a kendinden u#ak tutmayan şair, $#ellikle elseeden beslenerek şiir dili noktasında “sevgi” unsurunu “a# s$#le çok şey” anlatmak gibi bir #emine oturtarak geniş bir kitleye seslenme başarısına ulaşmıştır. iirde yer verdi"i “aşk, sevgi, mutluluk” gibi kavramların yanı sıra ele almış oldu"u “ayrılık” kavramı hastalıklı bir üsluptan ziyade aklı başında bir kalbin umutla bekleyişi  şeklinde kendini g$stermektedir. Bilinen gramer kuralları dışına çıkarak yenilik arayışı içerisinde arklı biçimleri kullanma alışkanlı"ı şiir dilinde genellikle sapma (deviation) olarak bilinmektedir. !es, biçim, s$#0ük ve anlamsal olmak ü#ere b$lümlere ayrılan bu sapmalar, ürk şiiri açısından $#ellikle %%.&eni şairleri taraından sıklıkla kullanılan dil ve üslup $#elli"i olmuştur. *emal !üreyaCnın “Üvercinka, urgut EyarCın  İstanbulistan, Fl+an BerkCin  senleniyorsun” iadeleri şiir dilinde g$rülen sapma $rnekleridir. Ö#demir -sa şiirinde ise bu durum kendini +em s$#0üksel olarak +em de ses ve biçim olarak g$stermektedir. Ö#demir -saCın s$#0ük ba#ında kullanmış oldu"u sapmalar, türetilen yeni kelimelerdir. ” !es ve biçimsel sapmalar ”  olarak de"erlendirebile0e"imi# sapmalar ise $#ellikle şiir ve dü#ya#ılarının genelinde olan “deyorum, anlayorum, deyecek”  gibi s$#0üklerde g$rülen /y/ sesinin kendinden $n0eki geniş ünlüler olan $#ellikle 6de6 ve ye6 iillerinde “a ve e “ seslerini dar ünlülere çevirme kuralı şairin eserlerinde g$rülmemektedir. Ölçünlü dilde var olan kullanımların temeli olan kurallar dışına çıkmanın ço"u araştırma0ı taraından sapma olarak de"erlendirilmesi Ö#demir -sa şiirinde var olan $rneklerin bu kategori içerisinde yer aldı"ını g$stermektedir. G  -rş. H$r., <arran 'niversitesi Ien Ddebiyat Iakültesi ürk ili ve Ddebiyatı B$lümü.    - 300 - “Ö#demir -sa iirinde 'nlü aralma(ma)sı” başlı"ını taşıyan bu çalışma, şiir dilinde sapma olarak bilinen kavramın $#el bir konusu olarak seçilmiştir. Bilindi"i ü#ere, yeni türetilen s$#0ükler ya da arklı eklerin ba#ı s$#0ükler ü#erine eklenmesi durumu da sapma kategorisi içerisinde de"erlendirilmektedir. -n0ak sapma kategorisi içerisinde $#el $rneklere sa+ip yor ekinin ve /y/ sesinin kendinden $n0eki geniş ünlüleri daraltmaması olayı çalışmamı#da “ünlü daralma(ma)sı”   şeklinde isimlendirilerek konuya dair yeni bir kavram ileri sürülmüştür. !apma ba"lamında de"erlendirilen “ünlü daralma(ma)sı” olayı Ö#demir -sa şiirinde yer yer $lçünlü dile uygun bir anlatımla yer yer de standart dışı kullanımlar içerisindeki $rneklerden oluşmaktadır. %)iir Dili @e Sa'malar Ddebiyat sanatı içerisinde etkili anlatımın en $nemli araçlarından biri, şiir türüyle sa+ip olunan duygu ve düşün0elerin etkileyi0i bir şekilde ortaya konmasıdır. uygu ve düşün0enin kısa yoldan +edee ulaştı"ını bilen ço"u sanatkJr şiir sanatına başvurarak duygu ve düşün0elerin yanı sıra belli bir ikrin ve +areketin savunu0ulu"unu yapmaktadır. iir sanatı, günlük konuşma dilinden, bürokrasinin bireye sınırlar çi#erek kendini anlatmasını istedi"i anlatımlardan u#ak, $#gün bir dil anlayışına sa+iptir. Kendine +as karakter sergileyen şiir dili, sa+ip oldu"u anlatım araçları bakımından çeşitlili"e sa+iptir. Bu çeşitlilik, “az sözle çok şey anlatmak” oldu"u gibi şiirde #ıtlıklar, anlam oyunları ve ses oyunları gibi anlatımı monotonluktan kurtaran biçimler de şiir dili içerisinde yer almaktadır. Ö#ellikle +er şairin kendi yolunu çi#di"i bildiriler olarak bilinen “poetika”lar şiir dili noktasında $nemli bir yere sa+iptir. Belli bir ama0ı yansıtan ve sanatkJrın çi#miş oldu"u anlayışı ortaya koyan bu kurallar, şiir dili noktasında +er şairin sa+ip oldu"u dil ve üslup $#elli"i olarak düşünüldü"ünde, bu $#elliklerin arklılıkları yansıtan bir karakter taşıdı"ı g$rülmektedir. iir dili içerisinde vü0ut bulan duygu ve düşün0enin anlatılması noktasında çeşitli oyunlara girişen ço"u şair için şiir türü içerisinde oyunlar oynamak, şiir diline yansıyan ve çeşitli araştırmalarda ba#ı yaklaşımlar ü#erine dikkatlerin yo"unlaşmasını sa"lamıştır. Bu yaklaşımlardan biri de şiir dili içerisinde sanatkJrın kullanmış oldu"u sapma (deviation) olarak bilinen anlatım tar#larıdır. iirde “sapma”, kendini ses, şekil, dilbilgisi ve anlam olarak g$stermektedir. Ö#ellikle sessel ve dilbilgisel sapmalara yer veren ço"u şair, bu anlatım tar#larıyla şiirde “kendi benli"i”ni yansıtan kullanımlara yer vererek etkileyi0i bir anlatım ortaya koymak istemiştir. Bu anlatımlar yoluyla şiirde $#günlük ve kalı0ılık peşinde koşan ço"u şair, bu iadeleri benimseyip kendine mal ederek şiirde alışılagelen monoton duygu ve düşün0elerin arklılıklar içerisinde anlatılmasını sa"lamışlardır. 'nsal Ö#ünlü, şiir dili içerisinde $#gün anlatımın ara0ı +aline gelen “sapmalar” +akkında de"erlendirmelerde bulunarak kavramın şiir dilindeki yeri ve $nemini belirtmiştir. “!apmalar, şiirin yapı ve kurgusunda, ola"an dil kullanımlarının dışında kendine $#gü yapıları ve kuralları olan sapmalar da bulunabilmektedir. airlerin, gerekti"inde kendilerine $#gü yarattıkları dilbilgisi olayları işte bu sapma olaylarıdır. i"er bir deyişle, bir şairin gerek kurgu ve yapıda, gerek dil kullanımında oynadı"ı oyun, sapmalarda da+a çok belirginleşir.” (Ö#ünlü,L?2MN) iirin yapı ve kurgusunda ço"u şairin ola"an anlatımın dışına çıkarak kendine $#gü bir üslup ortaya koyma arayışında oldu"unu belirten Ö#ünlü, bunun en sık g$rülen şeklinin şairlerin şiirde bilinen dilbilgisi kuralları dışına çıkarak dili kendilerine g$re yorumlayıp kurallar yaratmaları ve bunu eserlerinde işlemeleri olarak g$rmektedir. !apma olarak tanımlanan ve ü#erinde çalışmaların yapıldı"ı bu kavramın başarıyla sergilendi"i yerin “dil” oldu"u g$rülmektedir. “!apmalar, iç sapmalar ve dış sapmalar olmak ü#ere iki türde ele alınabilir. Fç sapmalar, şiirin dil tabanına karşı biçimlerde ortaya çıkan sapma türleridir ve ola"an dil kurallarının dışında kendilerine $#gü biçimlerde ortaya çıkarlar. Buna karşın sapmalar, şiirin dil kesitleri dışında kalan ba#ı biçim ve ya#ım kuralları karşısında ortaya çıkan sapma türleri oluştururlar.” (Ö#ünlü,L?2M@) Fç sapmalar olarak bilinen bu tür, şiir dili içerisinde $lçünlü dilde kullanılagelen türlerin sanatkJr taraından dışlanarak ola"an kullanımlardan #iyade “kendine $#gü”lü"ü yansıtan yeni kurallar şeklinde g$rülmektedir. amamen dile karşı saldırı olarak g$rebile0e"imi# bu sapmalar, kelimelerin ya da iillerin bilinen çekim kurallarını reddedip dilin do"asında bulunmayan yeni çekim ürünleri dışında $lçünlü dilde yer alan kelime türetme ara0ı olan eklerin bilinen işlevleri dışında kullanılıp arklı bir role bürünmeleri şeklinde de kendini g$stermektedir. Bu arkındalı"ı benimseyip şiir anlayışlarını bu #emin ü#erine inşa eden ço"u şair0e bu durum kanıksanması gereken bir +al olarak şiirde kendini +issettirmektedir. Iarklılık u"runa girişilen bu mü0adele neti0esinde dilin sa+ip oldu"u çekirdek kuralların yıkılması, şiir dili açısından arklılıkO $lçünlü dil açısından bir yıkım olarak g$rülmektedir. “!apmalar s$#0ük alanında dış sapma olarak kolaylıkla ayırt edilebilir. Ölçü, di#em ve uyak gere"i, s$#0ükte +er+angi bir ünlünün düşmesi ya da bir +e0e düşmesi b$yle sapmaları oluşturur. Öte yandan, s$#0üksel iç sapmalar şiirin kurgusunda kullanılması gereken s$#0üklerin dışında birtakım s$#0üklerin kullanımını içeren sapmalar olarak ortaya çıkar. iirsel s$ylemi gerektiren yerlerde ola"an dilden da+a kaba, ya da açık seçik terim ve s$#0ükler kullanılırsa s$#0üksel iç sapmalar oluşur.”  (Ö#ünlü,L?2N) iirde a+engi sa"layan unsurlar olarak bilinen ve dış a+enk olarak nitelenen $lçü ve uyak, şiir dili içerisinde dış sapma olarak bilinen tür içerisinde yer almaktadır. Ölçü ve uyak gere"i, var olan yapıların dilbilimsel olarak bilinen kurallar dışına çıktı"ı g$rülmektedir. -yrı0a, s$#0üksel sapma olarak bilinen    - 301 - kavramın dış sapma olarak şiirde yer aldı"ı ve yer yer kaba saba olarak nitelenen argo kullanımlar şeklinde de kullanıldı"ı g$rülmektedir. “!apmalar da di"er s$#bilim yapı taslakları gibi sesbilgisi, biçimbilgisi, s$# di#im ve anlambilim alanlarında ve le+çe, kesim ve tari+sel d$nem bakımından da türlere ayrılıp in0elenebilir. Ön0eleme, koşutluk ve yinelemeler gibi, sapmalarda, şairlerin şiir dilinde oynadıkları oyun seçeneklerindendir. Fşte bütün bu $#ellikler yü#ünden şiir dili, dü#ya#ıdan ve günlük konuşma dilinden ayrı0alıklar g$stermektedir. “ (Ö#ünlü,L?2N) iir dilinin sa+ip oldu"u $#ellikleri sıralayan Ö#ünlü, şiir dilinin günlük dilden ve alışılagelmiş monoton anlatımdan u#ak bir çi#gide oldu"unu belirtmektedir. iir dili içerisinde yer alan “sessel ve şekilsel oyunlar”ın dil ve üslup noktasında birçok türe g$re arklılı"ı yansıtan kullanımlar oldu"u şiir dilinin en $nemli $#elliklerinden biridir. Bu do"rultuda ilerleyen ço"u sanatkJr, $#gün bir anlatım ama0ı ile $#gülü"ü yakalayan bir çi#gide arkındalık yaratan iadelere yer vererek şiirde kalı0ı ve ola"andışı bir anlatım ortaya koymuşlardır. iir dilinde anlatımı etkili kılarak monoton anlatımı dışlayan ses ve s$# oyunu olarak bilinen “sapma”lar, Purulla+ 1etin taraından “dil sapmaları” olarak adlandırılmıştır. “Kelime, iade ya da 0ümle yapılarında bilinen kurallara ve alışılmış yapılara aykırı olarak ba#ı de"işiklikler, bo#malar, türetmeler, uydurmalar yapmak, genel olarak kuralları sabit dille aykırı sapmalar olarak de"erlendirilir. “ (1etin, LQ2?RR) !apma kavramını kelime, iade ya da 0ümle boyutunda ele alan 1etin, 'nsal Ö#ünlüCnün iadelerine ben#er bir şekilde bu tür yapıların bilinen dil kurallar dışına çıkılması şeklinde tanımlar. Bilinen ve alışılmış kuralların yıkılarak yeni bir anlatım tar#ının ürünü olan bu iadeler, şiir dili içerisinde var olan dile y$nelik yenilik +areketleri olarak de"erlendirilmektedir. Bu yenilik, şiirde kendini yıkılan bir bina ü#erine inşa edilen “g$kdelen” olarak g$stermektedir. &enilikçi arayışın ürünü olan “g$kdelen” ben#etmesi şiir dili içerisinde g$sterişli ve sıkı0ı anlatımı dışlayan, arkındalı"ıCyı iade etmektedir. “Bu tür anlatımların bir kısmı şiire yeni açılımlar getirme iddiasındadır, bir kısmı da şiirde #aa nedeni olan yanlışlıklardır. il sapmaları genellikle %%.&eni0i ve da+a yakın #amanlara ait şairlerde g$rülmektedir. “ (1etin, LQ2?RR) il sapmalarının şiirde kullanım amaçlarından ba+seden 1etin, bu iadelerin ba#en bir şairin kaleminden yenilikçi bir anlatım olarak  bazen de bir kusur olarak ortaya çıkma  şeklinde kendini g$sterdi"ini belirtmektedir. Bir kusur olmaktan #iyade, bu tür iadelere başvuran sanatkJrın temel ama0ı arkındalık yaratma ve onlar0a şair arasında arklı bir anlatımla tanınmak oldu"udur. Ö#ellikle şiire genç yaşlarda başlayan ço"u şair adayının b$yle iadeler kullanma sebebi şüp+esi# kendinden $n0ekilerden arklı olma ama0ından ileri gelmektedir. Kendinden sonra gelen şairlere model olmak isteyen ço"u şair için bir yol +aritası niteli"i taşıyan bu dil ve üslup $#elli"i, şiir sanatı açısından sapmaların kullanım ama0ını yansıtmaktadır. Ö#ellikle %%.&eni +areketine mensup şairlerin kullanmış oldu"u dil sapmaları şiirde verilmek istenen duyguyu arklı anlatım tar#ları içerisinde anlatarak arkındalık ve $#günlük yaratması bakımından “sapma” kavramı, en verimli ürünlerini bu +areket içerisinde vermiştir. iir dili ü#erine de"erlendirmelerde bulunan araştırma0ılar arasında o"an -ksan, şiir dili +akkında kapsamlı bilgiler vermiştir. iir dili ü#erine kaleme aldı"ı eserinde bu dilin bilinen tüm konuşma türlerinden arklı bir yere sa+ip oldu"unu belirten -ksan, şiirde etkileyi0i ve kalı0ı anlatımın ürünü olarak g$rdü"ü “sapma” kavramı ve bu kavramın türleri +akkında de"erlendirmelerde bulunarak kavramın ürk şiirindeki yeri ve $rnekleri +akkında bilgiler vermiştir. “!apma (Fng.deviation) adı altında ele alınan konu, gerek s$#0üklerin ses ve biçim $#elliklerinde, gerek dilin s$# di#imi açısından niteliklerinde bilinçli olarak de"işikliklere gitmeyi, dilde bulunmayan yeni s$#0ük ve anlatım biçimlerini kullanma e"ilimini içerir. !anatçı bu e"ilimle dile yeni bir güç ka#andırmayı, g$stergeleri ses ve anlam açısından da+a etkili kılmayı, okuyanın/dinleyenin #i+ninde yeni de"işik tasarımlar ve duygu de"erleri oluşturmayı amaçlar. “ (-ksan, L?S2?RA) !apma teriminin şiir dili içerisindeki tanımından ve kullanım alanlarından ba+seden -ksan, sapma kavramını bilinen ve süregelen dil kurallarında de"işiklikler yapmak olarak tanımlamaktadır. ilde eskiye ait kullanımların sürdü"ü yapıları dışlayarak yeni s$#0üklerle arklı ve $#gün bir anlatım ortaya koyma ama0ından do"an sapmalar, okuyu0u ya da dinleyi0ide şaşırtı0ı etkiler uyandıran bir dil ürünüdür. Bu dille anlatılan düşünüş ve tasarımlar, ilk bakışta tüm yeni türlerde oldu"u gibi garip bir duygu uyandırsa da kavramın $#ünde bulunan etkileyi0ilik #i+in(ler)de tatmin edi0i bir anlatımın do"masına neden olmaktadır. o"an -ksan, sapma ile ilgili olarak “!evin "ibi !eech de şiir diliyle "ünlük dil arasındaki başlıca ayrım olarak  "ördü#ü incelemelerden biri saydı#ı sapmaların şu türlerini belirlemiştir$ %özcüksel, dilbil"isel, sesbilimsel, yazımsal, lehçesel sapmalar "ibi ayrımların oldu#unu”  (-ksan, L?S2?RA) belirtmektedir. >evin ve >ee0+ gibi şiir dili ü#erinde araştırmalarda ve de"erlendirmelerde bulunan araştırma0ıların g$rüşlerinden +areketle, şiir dili içerisinde sapmalara yer veren şairin şiir sanatı noktasında arklılıklara ulaştı"ı g$rülmektedir. iir dili ile en çok karşılaştırma yapılan günlük konuşma dili içerisinde bu tar# yapıların olmayışı -ksanCa g$re, şiir dili ile günlük konuşma dili arasındaki en büyük ayrımdır. Bu ayrım neti0esinde kendi dünyasında $#gün bir anlatımın ürünü olan iadelere yer veren sanatkJr, günlük konuşma dilinin monoton ve a"ır akan dü#enine karşı giydi"i #ır+la6kulanmış oldu"u sapmalarla6 günlük konuşma dilinden u#ak bir anlatım tar#ı benimsemektedir.    - 302 - #).;>emir Asafın iir Anlayışı *um+uriyet $nemi ürk şiirinin ü#erinde araştırmaların, tartışmaların yeterin0e yapılmadı"ı, sa+ip oldu"u şiir anlayışı do"rultusunda akademik olarak $n plana çıkarıl(a)mayan şairlerden biri de Ö#demir -saCtır. ürk şiiri içerisinde sa+ip oldu"u yer tam olarak belirlenemeyen Ö#demir -sa, şiir anlayışı noktasında %.&eni, %%. &eni, müstakil(ba"ımsı#) ya da !a şiir gibi akımlardan +er birine dJ+il edilebile0ek geniş yelpa#eli bir sanata sa+iptir. iirinin merke#ine insanı koyan Ö#demir -sa şiirinin en $nemli unsurları, edebiyat ve elseedir. <er iki sanattan da aşırı $lçüde beslenen -sa, bu do"rultuda ya#mış oldu"u eserlerle ürk şiiri açısından $nemli bir şa+siyettir. >irik bir anlayış do"rultusunda şiir sanatını i0ra eden -sa, şiir dili açısından arklı kullanımlara yer vererek kendi benli"ini ortaya koyan bir anlayış benimsemiştir. !a+ip oldu"u şairane ru+, mara#i de"ildir. Ö#ellikle -sa şiirinde aşk, yer yer umutsu#lukla beslense de şairin sa+ip oldu"u elsei g$rüşler bu aşkın ü#erine düşünmeyi ve düşündürmeyi amaçlamaktadır. “Kendi beni” ile olan tatlı sürtüşmelerinde #ır+ olarak şiirsel sapmaları kullanan şair, bu do"rultuda başarılı bir yol çi#miştir. *um+uriyet $nemi ürk şiiri içerisinde lirik bir sanat anlayışıyla eserler ortaya koyan Ö#demir -sa +akkında yapılan çalışmalar T  sayı bakımından şairin sanat anlayışını ortaya koymaktan u#aktır. :ınar Dkin0i ve H$kay urmuş taraından yapılan yüksek lisans ve doktora çalışmaları dışında sanatkJrın şiir sanatı ü#erindeki akademik çalışmaların sayı0a a# oldu"u g$rülmektedir. Fn0i Dnginün, Ö#demir -saCın şiir anlayışı +akkında şu de"erlendirmelerde bulunmuştur2 “Ö#demir -sa(?@LS6?@@)2 -sıl adı <alil Ö#demir -runCdur. Ö#ellikle kısa şiirleriyle, +alk edebiyatı s$yleyişleriyle nüktelere sı"ınmıştırU.<alk gelene"inden +areketle, şaşırtmaya dayalı nükteye düşer. iirinde bol0a uyguladı"ı bu şaşırtı0ı nükte y$ntemini kitaplarına seçti"i adlar da kullanır.” (Dnginün, LM2?Q) &a#mış oldu"u kısa şiirlerinde anlatımı etkili kılma noktasında nükteye yer veren şair, +alk edebiyatına ve gelene"e dayalı üslubunu ya#mış oldu"u şiirlerinin yanı sıra dü# ya#ılarına da yansıtarak kavramla iç içe bir anlayış oluşturmuştur. 9ama#an Korkma#, Ö#demir -saCın da içinde bulundu"u grubu “!a iir -rayışları” içerisine dJ+il ederek bu topluluk +akkında de"erlendirmelerde bulunmuştur2 “iir çalışmalarının büyük bir kısmını ?@Q6?@R yılları arasında sürdüren bir kısım şairler, şiirde +er türlü ideoloVik sapmanın dışında kalarak sade0e sa şiiri amaçlamışlardır. -sa <alet 1elebi, -+met <amdi anpınar, *a+it !ıtkı aran0ı, -+met Wu+ip ıranas, Be+çet Pe0atigil, Ö#demir -sa ve Ia#ıl <üsnü a"lar0a gibi güçlü şairlerden oluşan bu kuşak, +er türlü mektepleşme e"iliminin dışında kalmayı başarır. Bu şairler ü#erinde &a+ya Kemal ve -+met <aşimCin 0iddi anlamda etkisi vardır.” (Korkma#, LM2LMM) <er türlü ideoloVik ikrin dışında kalan bu grup şairleri için tek slogan Iransı# şair ;alery ile $#deşleşen iyi ve gü#el şiirler ya#arak şiir dilini en üst seviyeye çıkarmaktır. Fyi ve gü#el şiir ya#maktan +areketle, kendi sanat anlayışlarını $#günlük içerisinde geliştiren bu şairler, kullanmış oldukları imgeler ve anlam yollarıyla #enginleşen bir dil ortaya koymuşlardır. ilde salaşmanın $n plana çıktı"ı bu anlayış içerisinde, düşün0e ve dilin aynı dü#lem içerisinde yükseliş e"iliminde oldu"u g$rülmektedir. “!anatçının +içbir ideoloVinin ve i#mCin s$#0ülü"ünü üstlenmemesi gerekti"ine inanan Ö#demir -sa(?@LS6?@N?) da bu ba"lam da sayılabile0ek şairler arasındadırUaşırtma ve ironi ile bireyin parçalanmayan, $telenemeyen yalnı#lı"ını şiirlerinde ana i#lek olarak işler .( Korkma#,LM2LNQ6LNA) &alnı# kendi şiiri ü#erinde de"il, sanatçının ne olması ve nasıl bir yol i#lemesi +akkında da g$rüşler bildiren -sa, sanatçının siyasi s$ylem ve belli bir grubun s$#0üsü olma sevdasından u#ak durmasından yanadır. Bu anlayış do"rultusunda +areket eden şair, şiirinin merke#ine “evrensel insan gerçe"i”ni alarak bireyi yalnı#0a birey oldu"u için ya#mayı ter0i+ eden dil ve üslup benimsemiştir. Bu dil ve üslup $#elli"i, ironi ve şaşırtmadan beslenerek #i+inlerde kalı0ı mısraların yer almasına yol açmıştır. H$kay urmuş, Ö#demir -saCın şiir sanatı anlayışını d$nemlere ayırarak bu d$nemler içerisinde şairin sa+ip oldu"u şiir anlayışı noktasında bilgiler vermektedir. Ö#demir -saCın sanat anlayışını d$nemlere ayırmadan $n0e de"ine0e"imi#, şiirinin temel dayana"ı olan alanlar ü#erinedir. “Ö#demir -saCın ilgi duydu"u iki alanO edebiyat ve elsee, okumalarında ilk sırayı alır. air, gençli"inden itibaren ürk ve dünya edebiyatını takip eder. &elpa#esi geniştir. WevlanaCdan &unusCa, Pey#en evikCten evik IikretCe, &a+ya KemalCden ıranasCaO yelpa#esinde ürk şiirini dünü ve bugünü yer alır.”  (urmuş, L?L2AR) “Ö#demir -sa, #engin bir düşün0e dünyasına ve alt yapıya i+tiyaç duyan elsei şiir için, batı merke#li elsei sistemleri takip eder, bu sistemlerin temsil0ilerini ürk ve dünya edebiyat ve düşün0e +ayatında i#lemeye çalışır. L? yaşında ilk eşine ya#dı"ı mektup, onun genç yaştan itibaren kendini geliştirme adına, elsei ve elsei sistemlerine kurdu"u ba"ı g$# $nüne serir. ” (urmuş, L?L2R?) Ö#demir -saCın şiir anlayışında beslendi"i kaynaklardan en $nemlisi elseedir. Bu elseik g$rüş ve duyuş, kaleme alınan eserlerde kendini g$stererek ya#ılan şiirin düşün0e yüklü oluşunu g$stermektedir. !ı" T Ö#demir -saCın !anat -nlayışı '#erine &apılan Ba#ı -kademik 1alışmalar2 E9WE,H$kay(L?L). &zdemir 'sa($ )air, *ikaye yazarı ve +enemeci olarak , &ayınlanmamış oktora e#i2 -tatürk 'niversitesi !osyal Bilimler Dnstitüsü E9WE,, H$kay(LS).”Ö#demir -sa iirinde Dg#istansiyalist Ö"eler ve “Kendi”lik Kavramı, uskıs+ !tudies, ;ol.N/? , s.?LR@6?L@ DKFP*F, :ınar(?@@@). Ö#demir -sa (yaşamı, sanat anlayışı ve şiirleri), &ayınlanmamış &üksek >isans e#i2 <a0ettepe 'niversitesi !osyal Bilimler Dnstitüsü -B-K-P, Ö#ge &ü0esoy(L?Q).Ö#demir -sa, Fstanbul -ydın 'niversitesi Eygulama ergisi, !.?A,s.?6?A      - 303 - bir sanat yelpa#esinden #iyade ürk ve Batı dünyalarının edebiyatları +akkında geniş bir algı alanına sa+ip olan şair, bu birikimlerden beslenerek duyguyu elseeyle yo"urarak bir duyuş ve düşünüşten do"an algılamaları ortaya koymuştur. Ö#demir -saCın şiir anlayışını ?@QA Ön0esi, ?@QA6?@A ve ?@A !onrası şeklinde d$nemlere ayıran urmuş, bu d$nemler +akkında şairin i#lemiş oldu"u yol +akkında bilgiler vermiştir. ?@QA $n0esi şiir anlayışında şairin “ bu yıllarda edebi (aaliyetlerinin altına &zdemir 'run, &zdemir &zdem, &zdemir -asaman "ibi imzalar atmaktadır .u imzalar, /0123/011 yıllarında de#işir ve o, %ervet3i 4ünun56yanış, -edi"ün, .üyük +o#u "ibi der"ilerde, &zdemir 'sa( ismi ile sık sık "özükmeye başlar”7  urmuş, L?L2SN) şeklinde de"erlendirmelerde bulunan urmuş, şairin çeşitli isimlerle edebi aaliyetlerde bulundu"unu kendini bulma noktasında çeşitli dergilerde ya#ılar ya#dı"ından ba+setmektedir. urmuş, “&zdemir 'sa(8ın bu dönemde duy"ularına yönelen dikkati, kimi zaman insan ve toplum üzerinde de yo#unlaşabilmiştir )air, "enç yaşına ra#men, insan ve toplum "erçe#ini yakalamayı, "erekirse bu "erçe#i eleştirmeyi de başarabilmiştir”  (urmuş, L?L2SN) şeklinde de"erlendirmelerde bulunarak şairin insan ve toplum gerçe"i karşısında suskun kalmadı"ını, genç yaşına ra"men toplumdaki sıkıntıları ve insan var oluşunu g$re0ek kadar anlayış sa+ibi biri oldu"unu aktarmaktadır. airin ?@QA6?@A arası şiir anlayışı +akkında urmuş, “edebiyat ve (else(e, &zdemir 'sa(8ın hayatını  (azlasıyla doldururlar 9, /01:3/01; yılları arasında tamamlayamadı#ı yüksekö#renimi sırasında olsun, /01<3/010 yıllarında yerine "etirdi#i vatani "örevi sırasında olsun, edebiyatla hep iç içedir /0=> yılından sonra ise, basımeviyle yayımladı#ı kitaplarıyla, katıldı#ı edebiyat matineleriyle, barında yarattı#ı edebi ortam ve sohbetlerle, ölümüne kadar, en becerikli oldu#u bu alanda u#raşır“7  urmuş, L?L2A) şeklinde de"erlendirmelerde bulunarak şairin edebiyattan u#ak kalmadı"ını, bulundu"u ortamların edebiyatla iç içe oldu"undan ba+sederek ?@A sonrası gelişe0ek şiir anlayışının #emini +akkında bilgiler vermektedir. airin ?@A sonrası şiir anlayışı +akkında “?&zdemir 'sa(, şiirinin asli unsurlarını belirlemiş, hitap edece#i kitleyi bulmuş, mevzularını seçmiş yani şiir çiz"isini belirlemiştir”  (urmuş, L?L2AA) şeklinde g$rüşler bildiren urmuşCun g$rüşlerinden +areketle, şairin ?@A $n0esi d$nemi kapsayan #amanın şiirinin gelişim aşamasının ilk devreleri oldu"u, olgunlaşmaya başlayan sanatının ?@A sonrası #irveye çıktı"ı g$rülmektedir. iirinin merke#ine aldı"ı “insan gerçe"i” ile yola başlayan -sa, gelişip olgunlaşarak geniş kitlelere ulaşma ama0ına erişmiştir. airin sanatı +akkında genel bilgiler verdikten sonra Ö#demir -saCın şiirinde dikkati çeken “sen algısı” ve buna y$nelik olarak $#ellikle şiirlerinde do"an “sen e"ilimi”dir. Bu e"ilim do"rultusunda şiirlerini lirik ve elseik bir #emine oturtan -sa, “'sa(8ın sen8e yönelik dikkati, @ürk edebiyatında köklü bir mazisi olan ve yo#unlukla işlenen bir dikkattir .u dikkatin bir aya#ı da +ivan şiirine kadar uzanır )airin kendini bilmek konusunda takındı#ı tavır, 'hmed -esevi8ye kadar "ötürebilecek bir tavırdır”  (urmuş, L?L2NN) gibi bir anlayışa sa+ip olarak şiirlerinde +Jkim konumda olan “sen”e y$nelik bir elsee geliştirmiştir. Konur Drtop, Ö#demir -sa şiiri +akkında de"erlendirmelerde bulunarak şairin sanat anlayışı +akkında genel bir g$rüş sunmuştur2 “Ö#demir -sa, ?@QCların alay0ı, taşlama0ı şiirine $rnekler vermeyi da+a sonraları da sürdürmüştür. Ka+ramanı “küçük” adamdır. Ö#demir -saCın şiirinin geniş topluluklara ulaşmasının nedenlerinden biri, sık sık sevgiden s$# etmesidir. X, asıl kolay0a akılda kalan, kısa şiirleriyle ün ka#anmıştır. Xkurunu düşündürmeye ça"ırır. üşün0enin o#anı olmayı amaçlamıştır. “ (Drtop, L?L2@Q) “aşırtı0ı, beklenmedik s$#ler s$yler. Wantıksı# g$rünen b$yle tüm0eleri, dillerde dolaşır. Kimi #aman çelişkileri dile getirmiştir. Kuşa"ının yaygın i#leklerinden yaşama sevin0i, onun şiirlerinde de kendini g$sterir. !igorta0ılık, ga#ete0ilik yapmıştırO basımevi işletmiştir. Bu iş kolları onu +areketli yaşamın içine y$neltmiştir. !anatçıların kalabalık ortamıyla kuşatılmıştır. Buna karşılık şiirlerinde yalnı#lıktan s$# eder.”  (Drtop, L?L2@A) “ille +esaplaşan, gü0ünü dilden alan bir şiirdir onunki. “Fn vivo, altro, myt+e, tentation, in0ognito, vi7it” gibi yaban0ı s$#leri kullanması yadırganır. -n0ak onun, “düşüngü, gidenek, birikik, bakı” gibi yeni ürkçe s$#0ükler üretti"i de g$rülür. “ ( Drtop, L?L2@R) airin şiir ü#erine kaleme aldı"ı eserlerin ?@QClı yıllardan itibaren gelişti"ini belirten Drtop, bu tari+ten itibaren şairin alay0ı ve Harip akımında oldu"u gibi şiirinin merke#ine “küçük adam”ı ala0ak bir sanat ortaya koyması, şairin %%.&eni ve müstakil bir şa+siyet olmasından #iyade Harip akımı içerisinde g$rülen kullanımlara yer vermesi dikkat çeki0idir. Wutlu a#ınlıktan #iyade mutsu# ço"unlu"a seslenen şairin şiirlerinde esas tem sevgidir ve bu sevgiyi oluşturan s$#0ükler, “küçük insan” ü#erine şekillenen dünya etraında gelişmektedir. &a#mış oldu"u şiirler g$# $nüne alındı"ında -saCın “a# s$#le çok şey anlatma” desturuyla ilerledi"i ve bu yolda anlatmak istediklerini başarıyla sundu"u g$rülmektedir. Ddebiyat ve elseeyi yaşamının +er alanına koyup bunları yaşayarak $"renen -sa, karşısında s$yleye0ekleri ü#erine düşünen ve sorgulayan bir okur istemektedir. #)%).;>emir Asaf iirin>e Sa'ma7lar8 iir dili içerisinde bilinen dilbilgisel kuralların dışına çıkarak yeni bir anlayış ortaya koyma olarak tanımlanan sapmalar, Ö#demir -sa şiirinde sıklıkla g$rülmektedir. 1içek !enonisi adı ile tüm şiirlerinin yer aldı"ı eser dikkatle in0elendi"inde, şairin şiirlerinde yer yer sapmalara başvurdu"u g$rülmektedir. Bu
Similar documents
View more...
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks