BÖLGESELLEŞEN GÜVENLİK ANLAYIŞINDA YENİ AÇILIMLAR VE TÜRKİYE’NİN GÜVENLİK ALGISINDA YAŞANAN DEĞİŞİMLER

Please download to get full document.

View again

of 10
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Published
BÖLGESELLEŞEN GÜVENLİK ANLAYIŞINDA YENİ AÇILIMLAR VE TÜRKİYE’NİN GÜVENLİK ALGISINDA YAŞANAN DEĞİŞİMLER
  SOSYAL ve BE Ş ER  İ  B İ L İ MLER DERG İ S İ  Cilt 5, No 2, 2013 ISSN: 1309-8012 (Online) 288   BÖLGESELLE Ş EN GÜVENL İ K ANLAYI Ş INDA YEN İ  AÇILIMLAR VE TÜRK  İ YE’N İ N GÜVENL İ K ALGISINDA YA Ş ANAN DE ĞİŞİ MLER Murat YORULMAZ Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü muratyorulmaz2288@hotmail.com Özet  Bu çal  ı  ş mada bölgeselle  ş en güvenlik anlay ı  ş ı  ba  ğ  lam ı nda güvenlik çal  ı  ş malar  ı nda ortaya ç ı kan yeni aç ı l  ı mlar ele al  ı n ı rken, ayn ı  zamanda bu aç ı l  ı mlar  ı n Türkiye’nin güvenlik politikalar  ı na nas ı l etki etti  ğ  i ve bu husustaki de  ğ  i  ş imlerin neler oldu  ğ  u üzerinde durulmaktad  ı r. Birinci bölümde So  ğ  uk Sava  ş   y ı llar  ı nda olu  ş an geleneksel güvenlik çal  ı  ş malar  ı n ı n zaman içindeki dönü  ş üm ko  ş ullar  ı  ve süreci incelenmektedir. Ard  ı ndan So  ğ  uk Sava  ş  sonras ı nda ortaya ç ı kan “yeni güvenlik” yakla  ş ı m ı n ı n temel nitelikleri k  ı  saca ele al  ı nmaktad  ı r. Bunu  yaparken bu yeni yakla  ş ı m ı n sadece eskisinin güvenlik anlay ı  ş ı n ı n  geni  ş letilmesinden ibaret olmad  ı  ğ  ı  vurgulanmaktad  ı r.  İ  lk bölümde son olarak “yeni güvenlik” yakla  ş ı m ı n ı n ne olmad  ı  ğ  ı  aç ı klanmaya çal  ı  ş ı lmaktad  ı r. Çal  ı  ş man ı n ikinci bölümünde yeni güvenlik çal  ı  ş malar  ı n ı n ana hatlar  ı  ortaya konmaya çal  ı  ş ı l  ı rken bu hususta öncü katk  ı da bulunmu  ş  olan Aberystwyth ve  Kopenhag ekollerine odaklan ı lacakt  ı r. En son olarak da yeni güvenlik çal  ı  ş malar  ı n ı n en önemli görülebilecek katk  ı  s ı n ı n, güvenlik kuram ve uygulamalar  ı n ı n (theory/practice) kar   ş ı l  ı kl  ı  evirilmesinin nas ı l incelendi  ğ  i ve bu ba  ğ  lamda Türkiye’nin güvenlik politikalar  ı n ı n hangi aç ı lardan ve nas ı l de  ğ  i  ş ti  ğ  i üzerinde durulacakt  ı r. Anahtar Kelimeler: Güvenlik çal  ı  ş malar  ı  , Yeni güvenlik, Güvenlik kuramlar  ı   Alan Tan ı m ı :  Uluslararas ı  Güvenlik (Uluslararas ı   İ li ş kiler)  NEW CONCEPTS IN THE REGIONALIZED SECURITY PERCEPTION AND THE CHANGES IN TURKEY’S SECURITY PERCEPTION Abstract  SOSYAL ve BE Ş ER  İ  B İ L İ MLER DERG İ S İ  Cilt 5, No 2, 2013 ISSN: 1309-8012 (Online) 289    In this study, both the new emerging initiative in security studies in the context of regionalized security understanding and also how these initiatives effect Turkish  security policy and what the changes are on this issue have been analysed. In the  first part of the stduy, the process and transformation terms of the traditional  security studies in the period of Cold War have been discussed. After that, the main qualifications of ‘’new security’’ approach emerged after Cold War has been shortly analysed. While analysing this issue, it has been emphasized that the new security approach is not just an enlarged form of the ol done. In the first part, lastly, it has been tried to explain what the new security approach is not. In the  second part of the study, while the main qualifications of the new security studies have been tried to present, Aberystwyth and Copenhagen schools contributed to the field of ‘’international security’’ will have been focused on. In the last part of the study, it has been focused on how the mutual evolution of international  security approaches and practices has been analysed and in the context of this, how and in what ways Turkish security policies have changed. Keywords:   Security studies, New security, International security theories   Jel Code:  Z19  1. G İ R  İŞ  Güvenlik çal ı ş malar  ı  belirli bir süredir de ğ i ş im içindedir. Çok de ğ il daha 10-15 y ı l önce üniversiteden mezun olmu ş  olanlar bugün ‘’güvenlik çal ı ş malar  ı ” ba ş l ı ğ ı  alt ı nda okutulan derslerde, yaz ı lan kitaplarda, makalelerde kendi bilgi ve tecrübelerini bulmakta güçlük çekiyorlar. Seksenli y ı llardan itibaren hem geli ş imi hem de yayg ı nla ş mas ı  ivme kazanan ele ş tirel uluslararas ı  ili ş kiler yakla ş ı mlar  ı , So ğ uk Sava ş ’ ı n sona ermesi ile beraber güvenlik çal ı ş malar  ı na da el att ı lar. Doksanl ı  y ı llardan itibaren en canl ı  tart ı ş malar  ı n ve en çarp ı c ı  geli ş melerin oda ğ ı nda güvenlik çal ı ş malar  ı  yer ald ı . Örne ğ in:    İ n ş ac ı  (constructivist) yakla ş ı mlar  ı n önde gelen kuramc ı s ı  Alexander Wendt’in eserlerinin etraf  ı nda ş ekillenen tart ı ş malar kimlik ve güvenlik ili ş kisi üzerine yo ğ unla ş t ı  (Wendt, 1992:391-425, tart ı ş malara örnek olarak bk. Guzzini & Leander, 2006).    Minnesota Üniversitesi ekolünün geli ş tirdi ğ i ele ş tirel in ş ac ı  (critical constructivist) yakla ş ı m, güvenlik kültürüne odaklanan eserler üzerinden tart ı ş ı lmaya ba ş land ı . (Weldes & Saco,  SOSYAL ve BE Ş ER  İ  B İ L İ MLER DERG İ S İ  Cilt 5, No 2, 2013 ISSN: 1309-8012 (Online) 290   1996:361-395, Weldes, 1999, Weldes Laffey Gusterson & Duvall, 1999) Yine ayn ı  ekolden gelen ba ş ka bir grup yazar, post-sömürgeci (post-colonial) yakla ş ı mlar  ı n güvenlik çal ı ş malar  ı  için önemini ortaya koyarak yeni tart ı ş malar  ı n kap ı s ı n ı  açt ı lar (Barkawi & Laffey, 2006:329-352).    Feminist kuram ı n önde gelen yazarlar  ı  Cynthia Enloe (1990) ve J. Ann Tickner (1992, 1995) feminizmin uluslararas ı  ili ş kiler konular  ı nda söyleyecek sözü oldu ğ undan ş üphe edenlere (uluslararas ı ) güvenlik üzerine ufuk aç ı c ı  çal ı ş malar üreterek cevap verdiler.    Post-yap ı salc ı  (post-structuralist) yazarlardan R.B.J. Walker (1990:3-28), Michael Dillon (1995, Dillon & Reid, 2000) ve David Campbell (1992, 1998) en çok ses getiren eserlerinde güvenlik kavram ı na odakland ı lar.    Ken Booth’un (1991; Booth & Vale, 1995; Booth, 1997, 2005a, 2008) önderli ğ indeki Aberystwyth Ekolü (Aberystwyth School), eserlerini Ele ş tirel Güvenlik Çal ı ş malar  ı  (Critical Security Studies) ba ş l ı ğ ı  alt ı nda toplad ı ; önce bir yüksek lisans dersi, sonra da yüksek lisans program ı  ba ş latt ı  (bk. http://www.aber.ac.uk).    Ele ş tirel güvenlik çal ı ş malar  ı n ı  da içeren ancak daha geni ş  bir yelpazede geli ş en yeni güvenlik çal ı ş malar  ı na Michael Williams ve Keith Krause (1996, 1997) ve Kopenhag Ekolünden (Copenhagen School) Barry Buzan ve Ole Waever (Waever Buzan Kelstrup & Lemaitre, 1993, Waever, 1995b, Buzan Wæver & De Wilde, 1998) ile Paris Ekolünden (Paris School) Didier Bigo (2000, 2002) katk  ı da bulundular. Waever’in doksanl ı  y ı llar  ı n ba ş lar  ı nda önerdi ğ i “güvenlikle ş tirme (securitization)” kavram ı  zaman içinde kuramla ş t ı  (Huysmans, 1998:479-505, Williams, 2003:511-531), bir kelime olarak sözcük da ğ arc ı ğ ı na kat ı ld ı ; post-pozitivist yakla ş ı mlar  ı n geçerlili ğ ini reddedenlerin  bile cümlelerinde yer buldu. Geleneksel güvenlik çal ı ş malar  ı n ı n dünya güvensizliklerini yans ı tmakta ve çözüm önermekte yetersiz kalabildi ğ i tespitinden yola ç ı kan bu ara ş t ı rmac ı lar  ı n dü ş ünceleri kâ ğ ı t üzerinde kalmad ı ; uygulamaya da yans ı d ı . Güvenli ğ in sadece askerî tehditlerin tespiti ve bertaraf edilmesinden ibaret olmad ı ğ ı n ı , güvenlik  politikas ı n ı n amac ı n ı n da yaln ı zca sava ş lar  ı  önlemek de ğ il ayn ı  zamanda  SOSYAL ve BE Ş ER  İ  B İ L İ MLER DERG İ S İ  Cilt 5, No 2, 2013 ISSN: 1309-8012 (Online) 291   insanlar  ı n mutluluk ve refah ı n ı  sa ğ lamak olmas ı  gerekti ğ ini savunan ‘’yeni güvenlik” anlay ı ş ı  art ı k daha çok yerde kabul görmektedir. 1.1. Yeni Güvenli ğ in Ortaya Ç ı k  ı ş ı  Ad ı na ‘’yeni güvenlik” denilen yakla ş ı m, doksanl ı  y ı llarda güvenlik gündeminin salt askerî konular  ı n ötesinde, insan, devlet hatta üzerinde ya ş ad ı ğ ı m ı z gezegenin güvenli ğ ini ilgilendiren ba ş ka hususlar  ı  da içerecek ş ekilde geli ş tirilmesi ça ğ r  ı lar  ı  ile kar  ş ı m ı za ç ı km ı ş t ı r (Krause & Williams, 1996:229-254). Tarihsel olarak yeni güvenlik çal ı ş malar  ı n ı n att ı ğ ı  ilk ad ı m, So ğ uk Sava ş  döneminin, güvenli ğ i ‘’iki süper güç aras ı ndaki çeki ş menin do ğ rudan silahl ı  çat ı ş maya dönü ş memesi durumu” ş eklinde ‘’dar” olarak tan ı mlamas ı n ı n dünya nüfusunun güvensizliklerini yans ı tmakta yetersiz kald ı ğ ı n ı  ortaya koymak olmu ş tur. Örne ğ in  bu geleneksel anlay ı ş ı n çizdi ğ i s ı n ı rlar yüzünden ‘’anla ş mazl ı klar  ı n adaletle çözümlenmesinin gere ğ i” ve (geli ş mekte olan ülkelerin gündeme getirmeye çal ı ş t ı klar  ı ) ‘’sosyoekonomik e ş itsizliklerin azalt ı lmas ı n ı n önemi” gibi konular dünya güvenlik gündeminde üst s ı ralara bir türlü t ı rmanamam ı ş t ı r. Süper güçler aras ı ndaki rekabet devam etti ğ i sürece bu konularda i ş  birli ğ i yap ı lmas ı  mümkün görülmemi ş tir. Di ğ er bir deyi ş le, bu dönemde dünya güvenlik anlay ı ş ı  biraz da ş artlar  ı n dayatmas ı  ile ‘’dar” tutulmu ş tur. Güvenli ğ in askerî hatta nükleer olmayan boyutlar  ı  gündeme gelmemi ş tir, getirilmemi ş tir, getirilememi ş tir. Yeni güvenlik çal ı ş malar  ı n ı n ön plana ç ı kmaya ba ş lamas ı  doksanl ı  y ı llar  ı n ba ş ı nda gerçekle ş mi ş  olsa da bunu besleyen fikir ve gayretler çok daha uzun bir süredir mevcuttur. Bu öncül yakla ş ı mlar aras ı nda en önde gelenler ş öyledir:    Amerika Birle ş ik Devletleri-Sovyetler Birli ğ i aras ı ndaki ‘’so ğ ukluk” haricinde de güvensizliklerin bulundu ğ unu dünyaya hat ı rlatan temel ilkesiyle ‘’Ba ğ lant ı s ı zlar Hareketi”,    Kuzey-Güney geriliminin dünya politikas ı  için en az Do ğ u-Bat ı  gerilimi kadar önemli oldu ğ unun alt ı n ı  çizen, yetmi ş li y ı llar  ı n ‘’yeni uluslararas ı  ekonomik düzen” ça ğ r  ı lar  ı ,    Altm ı ş l ı  ve yetmi ş li y ı llar boyunca sürdürülebilir alternatif dünya düzenlerine ili ş kin görü ş lerin çerçevesini çizen ‘’Dünya Düzeni Modelleri Projesi” kuramc ı lar  ı ,    Seksenli y ı llarda ABD merkezli ‘’Freeze”, İ ngiltere merkezli CND (Nükleer Silahs ı zlanma Kampanyas ı ) ve END (Avrupa’n ı n Nükleer Silahs ı zlanmas ı ) gibi çe ş itli toplumsal hareketleri bilgilendirerek Avrupa’n ı n her yan ı nda güvenlik ili ş kilerinin dönü ş ümünü kolayla ş t ı ran ‘’alternatif savunma” yakla ş ı m ı ,  SOSYAL ve BE Ş ER  İ  B İ L İ MLER DERG İ S İ  Cilt 5, No 2, 2013 ISSN: 1309-8012 (Online) 292      Bat ı dan ithal edilen (ve Bat ı  taraf  ı ndan desteklenen) ‘’ulusal güvenlik  projelerinin” dünyan ı n geri kalan ı nda sahip oldu ğ u kar  ı ş ı k sicile i ş aret eden ve ‘’içeriyi” güvenli, sadece d ı ş ar  ı y ı  ‘’güvensiz” varsayan geleneksel kuram ı  çürüten Kuzey/Güney ve ‘’Üçüncü Dünya” güvenlik çal ı ş malar  ı n ı n ö ğ rencileri. So ğ uk Sava ş ı n ard ı ndan bu konular daha aktif olarak tart ı ş ı lmaya ba ş land ı ysa da 11 Eylül sald ı r  ı lar  ı n ı n yaratt ı ğ ı  belirsizlik ortam ı n ı n beraberinde getirdi ğ i korkularla eskinin yetersiz kalabilen yakla ş ı mlar  ı na yeniden dönülür gibi olmu ş tur. Hatta 11 Eylül sonras ı nda ‘’yeni güvenlik” yakla ş ı mlar  ı n ı n geçersizli ğ inin ortaya ç ı kt ı ğ ı n ı  söyleyenler de olmu ş tur. Ancak konu ş u aç ı dan da ele al ı n ı labilir. 11 Eylül, geleneksel güvenlik yakla ş ı mlar  ı n ı n dünyadaki mevcut güvensizliklere ilaç olmak bir yana onlar  ı  tespit etmekten bile ne kadar uzak kald ı ğ ı n ı  bir kez daha hat ı rlatm ı ş t ı r. Dünya politikas ı n ı  anlamaya çal ı ş ı rken hem sava ş a hem de bar  ı ş a, hem sert hem de yumu ş ak güce, hem devletlere hem de devlet d ı ş ı  aktörlere ili ş kin konularla do ğ rudan ilgilenilmesi ihtiyac ı n ı n önemini ortaya ç ı karm ı ş t ı r. 1.3. Yeni Güvenlik Ne De ğ ildir?  ‘’Yeni güvenlik” denildi ğ inde ço ğ unlukla güvenlik anlay ı ş ı n ı n daha geni ş  bir tehdit yelpazesini içerecek ş ekilde geni ş le(til)mesi anla ş ı lmaktad ı r. Bu ‘’yeni” tehditler, askerî tehditlerin yan ı  s ı ra ekonomik e ş itsizlik ve adaletsizlik, çevre kirlili ğ i ve do ğ al kaynaklar  ı n yok olmas ı , etnik anla ş mazl ı klar, uluslararas ı  göç, uyu ş turucu ticareti ve kaçakç ı l ı k vb. sorunlar  ı  da içermektedir. Ancak ‘’yeni güvenlik” sadece gündemin geni ş le(til)me ş inden ibaret de ğ ildir. Gündemin geni ş le(til)mesi, ‘’yeni güvenlik” anlay ı ş ı n ı n benimsenmesinin uygulamadaki yans ı mas ı d ı r. Tek ba ş ı na, bir felsefe de ğ i ş ikli ğ ine gitmeden gündemi geni ş letmek ise sadece odur: gündemin geni ş le(til)mesi ş u ya da bu amaca yönelik olarak. Bir felsefe olarak yeni güvenlik, güvenlik anlay ı ş  ve uygulamalar  ı n ı n merkezine insan ı n ihtiyaçlar  ı n ı  yerle ş tirmeyi hedefleyen topyekûn bir yenilenme giri ş imidir. Güvenli ğ e yakla ş ı mdaki bu dönü ş üm, daha bütüncül, güvenli ğ in askerî ve di ğ er tüm boyutlar  ı n ı  içeren bir anlay ı ş ı n benimsenmesi anlam ı na gelir. Bunu yaparken sorulan temel soru ş udur: güvenlik kimin içindir? Verdi ğ i cevap da ş öyledir: güvenlik insan içindir. Yeni güvenlik yakla ş ı m ı  ile gündeme eklenen yeni tehditlerden Bat ı  literatür ve uygulamas ı nda ‘’yumu ş ak güvenlik (soft security)” diye de bahsedilmektedir. Eskinin, devletlerin s ı n ı rlar  ı  d ı ş ı ndan kaynaklanan askerî tehditleri ise ‘’sert güvenlik (hard security)” olarak adland ı r  ı lmaktad ı r. Gerçekten de kullan ı ld ı ğ ı nda  binlerce hatta yüz binlerce hayat ı  tehdit edebilecek kitle imha silahlar  ı n ı n dünya
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks