A PEDRA PINELA - MARCO DE COTO

Please download to get full document.

View again

of 17
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Categories
Published
A PEDRA PINELA - MARCO DE COTO por ANTONIO RODRIGUEZ FRAIZ Na branca escuma do mar e na auga trasparente Relucente, Parez que vas a nadar... (X. M. Pintos) Pode que o poeta precursor, Xoán Manuel Pintos,
A PEDRA PINELA - MARCO DE COTO por ANTONIO RODRIGUEZ FRAIZ Na branca escuma do mar e na auga trasparente Relucente, Parez que vas a nadar... (X. M. Pintos) Pode que o poeta precursor, Xoán Manuel Pintos, a ollara. Arestora xa non existe e si existe achase asulagada polas augas do mar que teiman rubir e as do Lérez que o seu sino é baixar, tenra e eterna sinfonía dende o agurgullar o pé da ermida de San Bieito, nos outos do Candan; heroica e forte nos derradeiros compases, baixo a Ponte da Barca, onde a percurada Pedra Pinela debe ou debéu existir '. Fai uns trinta anos que o profesor Filgueira Valverde e Alfredo García Alen, segredario do Museo de Pontevedra, con centos de colaboradores tiñan a punto de rematar a Carta Magna da Arqueoloxía da provincia de Pontevedra, Nela sinálanse mais de un milleiro de localidades históricoarqueolóxicas e milleiros de ouxetos catalogados. Tarefa que puxo no intre á provincia pontevedresa no foco de todas as da Penínsua, arestora aumentada por Rodríguez Casal, A., de la Peña Santos, Roldan Hervas, Alain Tranoy e tantos mais... A. Rodríguez Fraiz, As Pontes do Lérez. Ponte da Barca. CUADERNOS DE ESTUDIOS GALLEGOS , Tomo XL, Fascículo 105, Santiago 1992. 84 A PEDRA PINELA - MARCO DE COTO Se hoxe aparecese a Pedra Pinela os problemas entre os concellos de Pontevedra e Poio esmorecerianse, xa que este outeiro foi dende os tempos medievais punto de referencia e Marco de Coto denantes das xurisdiccións episcopais reitoras da Vila pontevedresa e frades bieitos de Poio e Lérez; tamén termo de lindeiros parroquiáis de Sancti Petri de Campaniola, San Salvador e San Xoán de Poio, e dende 1820 das divisions adeministrativas entre os concellos devanditos ^. Queremos amosar tres documentos, non moi antergos pero importantes para o noso obxeto; porque o primeiro fai referencia a dous castros, un deles inda nos derradeiros do século XVI, con edificacións castrexas:... casas vellas..., ademáis de unha torre ou castelo que na misma data chamábase :... torre de los antiguos... O primeiro documento é: Concordado otorgado el 7 de Agosto de 1596, entre el Monasterio de San Juan de Poyo, representado por el Abad Fray Francisco de Corboda y el Bachiller Debesa, Rector de San Pedro de Campando. Polo que o noso ouxeto importa di:...e pusieron un marco en medio del camino Rl. que va de la Aldea de Campando pa. San Juan de Poyo, Combarro e otras partes: e de alliai marco que. está en el Cañizo, junto a la tomada de Villanva.; e a luego de las tomadas de Villanva., hasta dar con el Castro Cas F.m. (sic) en donde están muchas piedras; e de allí al Castro de destoso, al alto del e de allí va dar al Lugar del Bao, que trahe Benito de Villanva... ^. O segundo documento que amosamos, tamen moi importante para o coñecimento dos lindeiros das parroquias de Campano e San Salvador de Poio Pequeño; polo intre das divisions dos concellos de Pontevedra ó que pertence a primeira e ó de Poio do que é parte moi importante a segunda; ademáis porque fala da finca da Caeira, propiedade que logo foi do Marqués de Riestra, hoxe Cidade Residencial. A melados do século XVIII era unha carballeira pola que pasaba o camino vecinal para o embarcadeiro da Barca da Mercé, logo utilizado polo camino de ferro a Pontevedra e Vigo, co que a gran propiedade ficóu dividida en duas partes, na de arriba o Marqués enxergóu a vivenda e na Caeira de abaixo unha telleira que traballóu deica non fai moitos anos. Di o documento, falando de uns carballos que se achaban:...arrimados ^ X. Fortes Bouzón, Centenario del Puerto de Marín ^ Vide Legajos. Ano Arq. Parroq. de Campano. CUADERNOS DE ESTUDIOS GALLEGOS , Tomo XL, Fascículo 105, Santiago 1992. :ÍCI.^'-'^; FACHADA DA EIREXA PARROQUIAL DE SAN PEDRO DE CAMPANO. de Casas blasonadas San pedí:o de Campano Casa del J6ao 86 A PEDRA PINELA - MARCO DE COTO al camino a lafra. de Campano ^. Amosa ademáis os nomes de unha das mais prestixiosas familias da vila pontevedresa, benfeitores das parroquias de Campano e Santa Maria de Pontevedra cuios templos de unha e a outra debense, en boa parte, a munificencia da misma. O de Camapañó a Don Roque Antonio Sanchez Hoscoso Fernandez Barbeito y Quiroz e o seu sobrino don Manuel Xosé Sanchez Barbeito, os dous abades de Campano dende o 1697 o 2 dexaneirodo 1745 oprimeiro e dende este ano ó 14 de xuño do 1781 o segundo. Familia con sepultura propia en San Bartolomé O Vello de Pontevedra e casa propia na Plaza da Ferreiria a chamada Casa das Caras . Documento de poder para vender feito na freguesia de San Vicenzo de Caamouco-Ares o 7 de Abril do 1751, diante o escriban Simon Sánchez de Andrade por don Nicolás Saayedra y Parga e sua muller, dona Francisca Xaviera Nóo y Luna, vecinos de Caamóuco; dona Francisca Xaviera era filia de don Domingo de Nóo e dona Maria Ignacia de Luna, vecinos de Pontevedra. Os bens que herda dona Francisca de seus pais contase a finca da Caeira, no intre toda en unha peza:...sitos en lafra. de Poiopequeño con sus arboles de dar y na dar fruto, demarcados de sobre sí, y porción de robles pegado a ellos y a su circumbalación según son mui bien conocidos y de dominio de don Diego Luis Vermudez a quien paga renta pacttable anualmente... Este don Diego era o señor da Casa Grande do Bao-Campañó-cuios principios parecen datar do sáculo XIV. O que si costa é que dende o XVI aparece xunguida o Señoría de Gondar. Ostenta na fachada sur un escudo, labra evidentemente anterior a casa: partido e cortado, amosa o axedrexado na primeira partición dos Bermudez; na segunda óuase un león, posible relación eos Fernandez de Barbeito e Padrón, da vila de Pontevedra e Campano, como xa se fíxo costar; na terceira parte olíanse seis pombas que na Caliza eran patrimonio dos García ^. O poder, entre outros sitios, amosa bens de dona Xaviera en San Breixo de Barro, Briallos... y la mitad de treze Robles que están en un sitio solos en el campo qe. llaman del bao arrimados al Camino que pasa desde el embarcadero do bao, a lafra. de Campano... Dato este moi importante porque sinala o camino divisorio dende o '^ Arq. do Concello de Ares. Protocolo do ano '^ X. S. Crespo Pozo, Campaniola, Casa del Bao. CUADERNOS DE ESTUDIOS GALLEGOS , Tomo XL, Fascículo 105, Santiago 1992. ANTONIO RODRIGUEZ FRAIZ 87 embarcadeiro do Bao e Campano, ficando polo intre a dereita de mismo as terras da freguesia de Poio Pequeño e a esquerda e dereita do río Lérez encetan as de San Pedro de Campano; como as divisions civis seguiron as da Eirexa tamen as dos concellos de Pontevedra e Poio, como millor costa no protocolo que amosamos seguidamente. 012 de xullo do 1763, o devandito Rector de Campano don Manuel Xose Sanchez Barbeito en compaña do Vicecura don Miguel Rodríguez e Frai Xosé Bulló, Procurador do Mosteiro de Poio, fan un novo: recoñecimento: y revision de los marcos que dividen las dchas.fras. y las separan una de la otra... nos pusimos todos a la vista del Outeyro do Picón (no monte Castrobe). Van seguindo e anotando os lindeiros que sinala a Concordia do século XVI, engaden novos marcos e novas cruces, pasado o rueiro da Fragamoreira e xa nos termos do Montecelo di:...de este dcho. marco antiguo do Cañizo en derechura al Outeiro do Castro qe. tiene muchas piedras y esta sito en monte común,... y en donde los de Campano ponen dos guardas pa. la montería,... sin que pueda equibocarse con elarcaje o Torre Vieja de Moreira, cuios vestigios de haver sido Torre de los antiguos, aun se le conocen y asi se llamaba pr. los años de y el otro señaló con una Cruz una Peña Redonda, sita en el monte común sobre el camino que va del Monasterio para la Casa de dicho Rector ázia el Oriente; y en donde oy llaman Casas Vellas... De este dcho. Outeiro do Castro (al que oy llaman algs. el Outeiro da Tomba). Eiqui hoxe achase unha outa torre e departamentos da T. V.E. Sigue o interesante documento:...y al que sigue el Outeyro do Corbo entre los que toman requento de la montería los vezos. de lafra. de San Juan del Poyo; y los de la de Campano. Para o ouxeto de este estudo deica os lindeiros de Pontevedra e Poio e o mais importante. Sigue decindo: De este (Outeiro do Corbo) en derechura Aguas Vertientes , cortando por el Outeyro da Tomba, que. es marco de Coto, y está sobre la Fuente da Tomba, qe. corre pa. la Casa do Bao; topando en la mesma Casa do Bao pr. la parte del Vendaval cuia Casa también es Marco de Coto; y queda toda ella pa. Campano y cortando en derechura pr. el lugar de Bao, qe. antes fué de Benito Villanva. y oy deste es caveza Benito Paz; hasta dar en la PIEDRA PINELA , qe. está en medio de la Ria de Pontevedra y la qe. juntamente es Marco de Coto ; en donde se acaba esta demarcación... ^. ' Vide Legajos. Arq. Parroquial de Campano. Ano CUADERNOS DE ESTUDIOS GALLEGOS , Tomo XL, Fascículo 105, Santiago 1992. 88 A PEDRA PINELA - MARCO DE COTO A cuestión pois é coñecer o punto onde se achaba o derradeiro: Marco do Coto a PEDRA PINELA . Os devanditos protocolos, dinnos con toda certeza que a tal pedramarco de Coto, adiábase no meio da Ria de Pontevedra; que a ela chegábase polo camino do embarcadeiro da Barca da Mercé, lindeiro como se sabe da Campano e San Sanvador de Poio; sobor do embarcaeiro o Marqués de Riestra nos derradeiros anos do século XIX, mandón enxergar unha ponte de madeira, logo á de pedra, cemento e ferro, según se acha no intre ^. Nos derradeiros meses do ano 1988, co gallo de unha nova e mais ampia estrada pola beira do Lérez cortaron a Ponte da Barca. O traballar ñas cimentacións para os novos arcos de paso para a dita rua e rebaixar as terras para a estrada; a beiriña da Ponte e banda de Pontevedra a esquerda do rio, descubréuse un ampio outeiro de uns tres metros de outo sobor das augas, denantes de facer os entupidos da beira do Rio, a melados do derradeiro século debeu adiarse case que no meio das augas, como din os documentos, sobor de todo ñas mareas outas. Será esta longa pedra, arestora descuberta e que poidemos ollar dinamitada os poucos dias para dar paso comenente a pista de rodaxe para a ampia e nova rua de Beiramar pontevedresa a PEDRA PINELA? Coidamos que é o mais probable. De ser esto asi teriamos o descuberto a tantas veces nomeada PEDRA PINELA e Marco de Coto, que dividen as terras episcopais pontevedresas, as mosteirais de Poio e Lérez e as parroquiais de Campano, Santa Maria de Pontevedra, San Salvador e San Xoán de Poio. Dende as liquidacións das xurisdiccións señoriáis polas Cortes de Cádiz ó xurdir os novos concellos, entre estes e efémero de Alba, formado polas parroquias de Campano, Cerponzóns e Lérez no 1835 integrado no de Pontevedra tamén para estes a PEDRA PINELA foi punto de referencia para encetar os lindeiros de Pontevedra e Poio. O morno sol do outono quentóu por alguns dias a PEDRA PINELA para definitivamente desaparecer impiedosamente mordida polos aceirados dentés dos artefactos modernos. ^ Ilustración Gallega y Asturiana. Tomo I. e Op. cit. Nro 1. CUADERNOS DE ESTUDIOS GALLEGOS , Tomo XL, Fascículo 105, Santiago 1992. 3JJ ;.? O Í A4^ /-íe^^ ^/ o /Jé^eAcLo) ^**'ima %yzu'pa^slt^tr- yt^itlcr^èxûjl'è^lm ^uairvo) e^yidl^^' *^nh:n/i cl'^ lü(.ao ie-/u:lo ^s.. d^^ (^ei,ac ^ Cay i.pcLyioo &?t/olt..c lo3,^ (/)'^XúoAe4 aujik(í '\ ' j * ' ', rx ^ ^ ^. ' V.^' es ' ^ ' j ' ^. iv x t v &nax LO/U/O'^LCADI L^W^I'^Le-y y9XJL /oéülc. 'àelù* na^oi^ excito '^u íric2o ^ j'y^-^ Jiém m ^ ût'^ma' e/tzí iyn coji(e-jjt7a ofj' co ^.^ f? \^9U iia:àa? 7 f.ha.ce.A. i^^cûchcetlo (xcun^ck^ípt. i*» ^/yc^:yyu.il^^p^ Aà.c^ o*. C4:,x.o':^^-C^^y,aJi^o ÍK.Íj'e/e L/Ltu ^ OuAie/e oft^í^aj^^- _ 1 ^/ o/' /.,,à'i^a 0, yxa.A- Uc'^^'/uN^'^hLe^yno,. ^Lco QiJur.^ ^ Wry O-nhve^^u^ /u^u,^.)\. bdío-'^' 'aótfi^i:. icf-yufzji 'ice: Lo uci ycalj^::/, i p: ^^KJ^t/iíe e^ar ijcy,ûû 3?i?3/4o ^^^ ^icaozx}ir. ej-i a u^^x^tc^ cdœ uyyvùe4 '2'CÂCCèt^ fnh. t^ Ti^ O. ^^l,a ^^JÍ2 /u '^^^^ cac.'/'-a ^ -})Ua. /i/i4xcia, ^U/c.2iC Lc.yy\i^ A. / J 7 ' (liù.f^mciiàcx jva'^dloj'i.^ e.aju.rlqo 'èpjlfutoyr^ocàa^ ^cviûayyl. ^ i^rrci ua-ey?^ejlca/u -^ cii^ Qtx^j^ a, Coy\Ca ^^ VL, atx/ ( ux e^i^ ( Â^ûyo:p. Zi/cjiorr.'^ (^uílu.cl-'y\^u^f-zilíp^ kil^ejcj dtj i-uo-n ^CJl^oyo ^n^txoue^^x a l^had^ «^ Lxj? t-^*- Pj'àic^xm^ i^vifxr^. '^^ ^^U ' OaWnu^ Z-C^d^O-j yct^^uj^^t^ ^^i^alo- ê4^0,laj t-^^l^; Cl ?ri^ ^ y^,'l L } n ^cj i^^ o Aaj, ^v e/l^f í y% Aaze^ e/n^'^of 93 J^yio-n.^á^'i^^/lc ^to ^ ^e ^ yyia/^f (t^ ca^^à^'?i ùnai/à^u) Lv x) ya^lw *rio u / '^à*2é'?/^lû O/hn.^. c^ ^'^' ^^^' ^^^^^^^ ' - ^. ^ ^. JatnÀllc.fi *3e ^ey t ií^íi/b, Ju challe/. ^Mia ^ 'T í,b;,pc;t/j.-i ^ - ^.^2:1 ytt./0 x w '^ea^z)iry^ XJÜ \. e^'^/is, i/'^ AUXCÍ- con lifi 'l' lt ,ie4 / Auo^'u73(if'Z-yce/^2 e(2!^ho'tMjoyxJ^ '^ayo i:è tj ev)^- '^'^ i' -^ ' ' -^. - fií^c^.'.x/rí'ji/ia ^Sac^nUcx. ^^c. e/a. Co/xùn Ote-rie/ k / iju^, A'lr.? uac)^i/j(ia \l&f,'''i'^í''^-'(- ') N ;c / ^^ \,/ j( '. ;_; '' Ay ' j, ^ iji^çà-n(v^mi^x^.*cn4*:t.x'^ayif. ioia-naencx i^nü^'ic.n p.^x-xpm û/rzt-s»/?-^ C/CAA.^-^ c^uu..fioíc^~^ yi yy^ua^x ^ pu n^.^o?^ ^l, ,oeyx^j:ykn n,..^ ^y^r^^xh C^^y^^^ncu^'^a.^ (/,a /i^i-e^y^'c'ccaj/t^ ( n ^y a/cn cohj .a ella^.^a^i^c'?^ t^.í)^^ P'^T^CC tja. I-^Í^-V/Z-L/ ^ I \ n t -^Z ne. 1 ' 1.'i ' /^^^ 6(1. 'TÜfhA.^^y^C ^(íuox*ío ^ajlc?» /Wt /^-U-.CAxJiO. ^^f^j^iu JSMM2^ iy^' la OULi^i'^ (? 2 Z^ f J^Xy. ^'yo^ aa^.yô^^aj^o CÎ^ - ^ ^ ^ U O ^ ^ ÁP^ PCÍ CÍyZ CtOy 3oyrJ! D^M^^y^'^A^.^^/^r 'A ' ' -. ' /. ^ à^ / / ^, U nu.^.^dlallJ^-^o au^ uy^ /,..wcâ, Duc/ue2o (2a2o ^ipcc^^ x ^^^y-^^^s^ aj^ ^3 yorrrtu ^':c^mcj ^ Con x^^yi o^n^ 1^^ rj ou^.a no^ UaJafhc è/'yuax^n..^ L^' /{, i-uû Cpn.tt c \.c í-p tii^o Llô^c^i/iû^o OtexJ^ ^AJiCí, ixîûf^jx^c'n./xsi. 'aaw'^^ ^iaxcm a^rt-ti^' V X c«y ye-fcno-ud Cxi^^ x^ c^cto^co^ hxallo^^t AJiD. 5o é^lu^^^z ^ rft^&fi íí)ae --^tw^ 9o (Aei^i DUA^O. VecJ-^tx ^ (í'^u^^á:^^ ri jl ^ ^ -^ ^ ^ /XA^l. / '» / r' ^ ^ ' ^. ^ ^( üm.- í'j.i' icr;/í./7 c .'?rk..-cí-m^ XJC/ti^.ùr ;)c Icuoci^v^^ t.^j -/e,3e4? a^í^u^^- *ÍH./ Í6.^'^^ LOICA, ' ona- '^'X Qyír'^-' e e^,nt ^ ocaj ^y^auíu/'i^tu e^etcuhv*^ í^cj? Uo/ncaaSe x hzûjdhj^ik^ ' (O ' ' ^. _ fxci^rn^c..^ K/c^:)^j^ayYUoo na'j, CCUOÜI -ÜCIUJ- v'^c,hc jk t^/ í^o ol ^vxo3o Coy ro\?!^ W- '-'Cf/uc.^/Lyo-ucyx.o do QL/t^ o h2 c^uuimj(x cu CÛJCX.O''ùo Çh/Wjo (cil^ujl:)y íoyy^arj CLM P.LPLu yXc ':^a.foynsa al axts ^CJL yají(^ - j /c j'lo.^cat- eloiu yx í o GJI O- t^nj^uy^ /i ^r QuAeeyxn .ax^^x6c\ ij^a h^omcr^ ^c G o yut2 /oh^s UlLtAA^ 'hajx^mía ^ a^ (- ^a^ht Gua:,o t4 ; ^ ^ ^,,,^^a^e.^ ^ ^ ^ ^ ' ^ ^ / ^ ^ ^ ^ ^ tfttt JC'TTi^UL/icLprizz=:. i ^c/^contendâ/ Y^scy.í.i^ tx««cv yowars ynancoi/' a^x-xa.oa^ e i ^ ^/lo l i(xi '^J^yn.noi irtyu^yr^ : M^^^ ^''^^ ^^ ^i^^^^^i^% - XA-X y.'^~-.o,^ ,-^-^ %, ^-^x 3C ^ J^^z&y ^.& 4 'clis-^ c' pd^u^kà (U^r^ Sc^s ]Sc2 ^-^ ^ c^jz.occy:^^'^^^, f:^': c.^? ^'2imde^ d daí^^;f r^^ KC^ Jiej3c^^ ^s^^^ %azici^ca^^^ f^ ^-^ y9^-^^^y^ ^^'^^^ ^ ^^C A^ ydem^r- ^^A.vé^^i^^^^' ^^^ '^- c ^^ AcxA. ;K^yy!: ^ xr. lsl c^-^ ^'*^-:'^ ele jf^j^:.^ ^a ^ajc.l^ n^r,^ ^. ^^'cm ^M-,-.-^ ^^^^^ C,f M--^Ti^^^ desd^^ Uu^. fat^ ^ c^estc^ '^ria-ej^zc^^. - ^^^ e.e^'c CÁ^J -^d^ujud^á^si^kie^ l^ ûctf^-^deputes ^yzjpc^lr/zc^ ry'c??^.^m^'.?7ie-.tf pi LSCVLTX^C. c f lxjilpc^^ cyûroclc ^.??ùzs ^c A^7 J.&-Me.*s 4ít.?x^C^.^'^o ypej ctt^?^(ujs^rttt ^ - y 'im^j .-.. .... M ^i^^tr ^^ - ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^^'^-^^^ _ ^ ^ iu7j:x,sf lobz^ ^tc^^ i^^ ^^ n: jt ^^JCA. - la^uû. A&nc^n (2 j::cJC^^.. ^i^ ío âjo^. C^y ^j;^j!:x^ ^d^j^^caé^ Al.^ dj^-^ O^Uc^d. tt:^jn^.c^j r.^^x^,,.r^.c^ ^^^SiC-P^oj ^ 77t^*^-û E ^ fo/^kij^ 4 :í^é.^ ^-^' '7^^^ eji.7-yia é î^.:í r *:5 ;:2p ^c=c^v-t i yáia ^ ^,
Similar documents
View more...
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks
SAVE OUR EARTH

We need your sign to support Project to invent "SMART AND CONTROLLABLE REFLECTIVE BALLOONS" to cover the Sun and Save Our Earth.

More details...

Sign Now!

We are very appreciated for your Prompt Action!

x