Ξέστερνου, Μ., Ιλιοπούλου, Μ. & Ιατρού, Ν. (2009), «Διαθεματική εργασία στο μάθημα των αρχαίων ελληνικών της Β΄ Λυκείου με τη χρήση νέων τε

Please download to get full document.

View again

of 19
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Categories
Published
Ξέστερνου, Μ., Ιλιοπούλου, Μ. & Ιατρού, Ν. (2009), «Διαθεματική εργασία στο μάθημα των αρχαίων ελληνικών της Β΄ Λυκείου με τη χρήση νέων τεχνολογιών: Αρχαία ελληνικά γενικής παιδείας, Γλώσσα-Έκθεση, Δίκαιο»
    «Διαθεματική συνθετική εργασία στο μάθημα της Αντιγόνης της Β΄ Λυκείου με τη χρήση νέων τεχνολογιών: Αρχαία ελληνικά Γενικής Παιδείας, Γλώσσα -  Έκθεση, Δίκαιο».   «Αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στη διδακτική πράξη»   Σύρος 8, 9, 10 Μαΐου 200 9 Όνομα:    M   . Ξέστερνου   Τίτλος συγγραφέα:   δ.φ. , Λέκτορας (Π.Δ.407/1980) στο Τμήμα Φιλολογίας του Παν.  Πελοποννήσου, εκπαιδευτικός Εκπ. Γείτονα .  Ε  -mail: mxest@otenet.gr  Όνομα:    Μ. Ηλιοπούλου   Τίτλος    συγγραφέα:    Μ.Α., υπ.δρ. Κοινωνιολογίας Παντείου Πανεπιστημίου  , εκπαιδευτικός Εκπ. Γείτονα    Ε  -mail: m iliopoulou@hotmail.com  Όνομα:    Ν. Ιατρού   Τίτλος συγγραφέα:    Msc  , υπ.δρ. Κοινωνικής και εκπαιδευτικής Πολιτικής     Παν.    Πελοποννήσου,   Υποδιευθυντής εκπ. Γείτονα    Ε  -mail:   niatrou@geitonas-school.gr  ΠΕΡΙΛΗΨΗ    Παρουσιάζονται οι μέθοδοι προσέγγισης του μαθήματος της Αντιγόνης (Β΄ Λυκείου) στο ελληνικό σχολείο και περιγράφεται η διδακτική πρόταση διαθεματικής διδασκαλίας της με τα μαθήματα της  Γλώσσας  - Έκθεσης και Εισαγωγής στο Δίκαιο και τον Πολιτισμό, με τη χρήση ΤΠΕ. Η διδακτική πρόταση με τη μορφή συνθετικής εργασίας έχει ως συγκλίνουσες παραμέτρους την κειμενοκεντρική προσέγγιση του έργου σε συνδυασμό με τον πολυτροπικό χαρακτήρα που παρουσιάζει   η   νέα επικοινωνιακή πραγματικότητα: συλλειτουργία πολλών σημειωτικών συστημάτων (γλώσσα, εικόνα, ήχος, βίντεο  ) . Αναλύονται εκτενώς οι παιδαγωγικές αρχές που ενθαρρύνουν    μία τέτοια διδακτική προσέγγιση και παρουσιάζονται τα συμπεράσματα μίας ποιοτικής αξιολόγησης της διδακτικής πιλοτικής εφαρμογής στο σχολικό χώρο.    Συνοδεύεται από τα φύλλα εργασίας και το ερωτηματολόγιο αξιολόγησης.   ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ:    Αρχαία ελληνικά, Έκθεση, Κοινωνικό Δίκαιο, Δευτεροβάθμια εκπαίδευση, Διαθεματικότητα . ΕΙΣΑΓΩΓΗ   Μέσα στο καθημερινό σχολικό πρόγραμμα, το μάθημα των Αρχαίων Ελληνικών Γενικής Παιδείας (Αντιγόνη)   και το μάθημα Εισαγωγή στο Δίκαιο και τους   Πολιτικούς θεσμούς δεν ελκύουν με ευκολία το ενδιαφέρον των μαθητών. Όταν η διδασκαλία μένει  προσκολλημένη στο σχολικό εγχειρίδιο, στο πιεστικό Πρόγραμμα Σπουδών   και στη   στείρα απομνημόνευση πληροφοριών , τα αντικείμενα διδασκαλίας χάνουν την αυταξία   τους . Η ανάγκη αναζωογόνησης του μαθήματος της Αντιγόνης στο ελληνικό σχολείο κατά τα παρελθόντα έτη περιοριζόταν στην παρακολούθηση μιας θεατρικής παράστασης ή στο θεατρικό ανέβασμα του έργου με τη συμμετοχή των μαθητών της σχολικής τάξης. Ανάμεσα σε άλλες, να σημειώσουμε την αξιόλογη θεατρική μεταφορά στη νοηματική γλώσσα από μαθητές των   Ειδικών Σχολείων   Κωφών και Βαρηκόων Αγίας Παρασκευής Αττικής ( ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 25/04/2003). Σε επίπεδο πολυμεσικής εφαρμογής, επισημαίνουμε δύο μεθοδολογικές προσεγγίσεις. Η πρώτη ,  υλοποιεί τα πλεονεκτήματα της σύγχρονης και ασύγχρονης επικοινωνίας με συνεργασία διαφόρων σχολείων της Κύπρου που   ανταλλάσσουν απόψεις σχετικά με το έργο Αντιγόνη όσον αφορά χαρακτήρες, ήθη και έθιμα (Ρετάλη   Σ. , N έες τεχνολογίες και θέατρο,   Παν. ΚΥΠΡΟΥ, τμήμα   ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ , www.artnouveau.ime.gr/speech/retalis.ppt,  σε μορφή Microsoft  powerpoint). Η δεύτερη, αποτελεί μία πρόσφατα διαμορφωμένη πηγή πληροφοριακού υλικού στην ανανεωμένη ιστοσελίδα του Θεατρικού Μουσείου   η οποία παρατίθεται   για διδακτική αξιοποίηση ( http://www.theatremuseum.gr/antigoni/index.php ), χωρίς μέχρι στιγμής να έχουμε καταγεγραμμένες   πληροφορίες για ενδεχόμενη   διδακτική εφαρμογή της.   Στην ιστοσελίδα   παρέχονται στοιχεία ελληνικής και διεθνούς βιβλιογραφίας, δημοσιεύματα του τύπου, θεατρολογικές μελέτες, σχολικά εγχειρίδια και βοηθήματα, μεταφράσεις,   παραστάσεις σταθμοί, συνεντεύξεις ηθοποιών που κατά καιρούς έπαιξαν κάποιον ρόλο του έργου, προγράμματα των παραστάσεων και φωτογραφίες, πεζογραφικά, μουσικά, χορογραφικά και κυρίως, θεατρικά έργα που έχουν πηγή έμπνευσής τους τον Μύθο της "Αντιγόνης".    Όπως είναι φανερό, η ιστοσελίδα αποτελεί πηγή πρόσφορου υλικού για μία επαρκή θεατρολογική προσέγγιση του έργου. Σαφέστατα η διδακτική   του δράματος στο σύγχρονο σχολείο οφείλει να μην περιορίζεται στη γλωσσική διδασκαλία και   κυρίως, να μην αγνοεί τη θεατρική του ουσία. Εξίσου σημαντική   όμως, είναι η κατανόηση της θεματικής του έργου και κυρίως η πρόσληψη του από το σύγχρονο άνθρωπο. Η πρόταση παιδαγωγικής αξιοποίησης της μεθόδου  project (συνθετικής εργασίας) με τη χρήση νέων τεχνολογιών σε τρία «θεωρητικά» μαθήματα, το Δίκαιο, τη Γλώσσα και τα Αρχαία, σχεδιάστηκε για να προσφέρει κατ’ ουσίαν τη δυνατότητα επαναθεώρησής τους στη διδακτική πράξη   χωρίς να αλλοιώνει τη στοχοθεσία της διδασκαλίας τους . Η διδακτική που περιγράφεται στην παρούσα εισήγηση, έχει ως συγκλίνουσες παραμέτρους την κειμενοκεντρική προσέγγιση του έργου σε συνδυασμό με τον πολυτροπικό χαρακτήρα που έχει η νέα επικοινωνιακή πραγματικότητα: συλλειτουργία πολλών σημειωτικών συστημάτων (γλώσσα, εικόνα, ήχος, βίντεο) ( Kress, G. & Leeuwen van Th. 1996). ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ   Πληροφορικά εργαλεία παρουσιάσεων ( Microsoft Powerpoint ), Διαδίκτυο,   (μηχανές αναζήτησης   και ιστοσελίδες : www.google.com, www.youtube.com   ), Microsoft Media Player, Microsoft Movie Player, Gamecom.   ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ   Ι. ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ   - Πρόλογος (στίχοι 1 - 99), Αντιγόνη του   Σοφοκλή, Β΄ Λυκείου.    - Περίληψη, Έκθεση - Γλώσσα, Β΄ Λυκείου.  -  Νόμοι, Εισαγωγή στο Δίκαιο και τους Πολιτικούς θεσμούς, Β΄ Λυκείου.   ΙΙ. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ   -  Να γίνουν αντιληπτά βασικά σημεία του έργου «Αντιγόνη» (ρόλος των προσώπων, διαταγή του Κρέοντα, δραματική εξέλιξη) . -  Να κατανοήσουν οι μαθητές τους δύο αντιθετικούς κόσμους που εκπροσωπούν οι δύο   αδερφές, Ισμήνη και Αντιγόνη.  -  Να είναι σε θέση να σταχυολογήσουν στο κείμενο και να αξιολογήσουν τα επιχειρήματα για τη στάση τους.  -  Να είναι ικανοί να διακρίνουν το γραπτό και το άγραφο δίκαιο, τους κοινωνιολογικούς όρους «Θετικό» και «Φυσικό» δίκαιο   και τις σημασιολογικές ιδιαιτερότητές τους.  -  Να αντιληφθούν την αξία   και τη διαχρονικότητα του έργου «Αντιγόνη»   σε διάφορους πολιτισμούς της υφηλίου.  -  Να ασκηθούν στη διαδικασία   περίληψης   κειμένου και τη διατύπωση απόψεων τόσο σε γραπτό όσο και σε πολυμεσικό κείμενο.   ΙΙΙ. ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ   Η συνθετική εργασία προβλέπει την αξιοποίηση 4 - 5 διδακτικών ωρών. Αφού οι μαθητές διδαχθούν τις αντίστοιχες θεματικές ενότητες στα μαθήματα   Δικαίου και Αντιγόνης, επισκέπτονται το εργαστήριο υπολογιστών. Χωρίζονται σε μικρές ομάδες εργασίας με κοινό επιδιωκόμενο στόχο να αντλήσουν γνωστικό –πληροφοριακό υλικό από το διαδίκτυο επικεντρωμένο στη διαχρονικότητα του έργου της Αντιγόνης και στη βαρύτητα του άγραφου νόμου στο κοινωνικό πλαίσιο. Πιο συγκεκριμένα, Α΄   Ομάδα : Σημαντικό στοιχείο της αναζήτησης της   είναι ο εντοπισμός κινηματογραφικών και θεατρικών παραστάσεων της Αντιγόνης όπου οπτικοποιούνται τα σκηνοθετικά στοιχεία του Προλόγου. Συγκεκριμένα, η ομάδα καλείται να εντοπίσει σημαντικά σημεία της δραματικής εξέλιξης του Προλόγου και να δώσει σκηνοθετικές οδηγίες , όπως αυτά απορρέουν από τη μελέτη του κειμένου. Της ζητείται να εκθέσει τα συμπεράσματά της σε Πληροφορικό εργαλείο   παρουσιάσεων ( Microsoft Powerpoint). Β΄ Ομάδα:   Αναζητά στο δικτυακό τόπο youtube αποσπάσματα ελληνικής κινηματογραφικής δημιουργίας με θέμα την Αντιγόνη. Μελετά από πλευράς σκηνοθετικής και σεναριακής την ταινία «Αντιγόνη» του Τζαβέλα, κάνει συγκρίσεις με τα δεδομένα του αρχαίου κειμένου. Γ΄   Ομάδα : Παρατηρεί και κάνει , αντίστοιχες   με την προηγούμενη ομάδα, συγκρίσεις και διατυπώνει τα συμπεράσματά της σχετικά με το απόσπασμα της   βρετανικής θεατρικής μεταφοράς της Αντιγόνης, μαγνητοσκοπημένης εκπομπής του ΒΒ C . Να σημειωθεί ότι εδώ δίνεται ιδιαίτερη βάση στη σκηνική παρουσία και εκφορά του λόγου παρά στη σεναριακή άποψη (αφού πρόκειται για αγγλικό κείμενο). Δ΄ Ομάδα: Η ομάδα αυτή που πρέπει να έχει ευχέρεια λόγου στα αγγλικά,   μελετά το βίντεο της ομιλίας του θεατρικού συγγραφέα Athol Fugard . Καταγράφει την προσωπική μαρτυρία του για το πειραματικό θεατρικό ανέβασμα της Αντιγόνης την εποχή του άπαρτχάιντ στην  Νότιο Αφρική και τις διώξεις που υπέστη ο θίασος.   Συλλέγει πληροφορίες για το καθεστώς του άπαρτχάιντ. Εντοπίζει αναφορές σε άλλες παραστάσεις και τις αντιδράσεις  που προκάλεσαν όπως εκείνη στο Παρίσι επί γερμανικής κατοχής. Τέλος, παραθέτει τους λόγους που κάνουν το θεατρικό αυτόν συγγραφέα να χαρακτηρίσει την ηρωίδα του πρόσφατου θεατρικού του έργου ως καθολική Αντιγόνη.   Ε΄ Ομάδα: Η ομάδα ανασύρει πληροφορίες από τον ελληνικό τύπο. Η αναζήτηση (μηχανές αναζήτησης:  www.google.com)  των μαθητών στηρίζεται σε φύλλο εργασίας που κινείται ιστορικά σε διάφορες εποχές και σε διάφορες κοινωνίες. Για παράδειγμα, αντλούνται στοιχεία που αναφέρονται στην εποχή του εμφυλίου στην Ελλάδα, της κήρυξης του πολέμου στο Ιράκ στο πρόσφατο παρελθόν, της παρουσίασης ενός βιβλίου για τη μαφία   και της δίωξης του συγγραφέα του . Δίνεται αφόρμηση για προβληματισμό και συζήτηση σχετικά με τη στάση των ανθρώπων απέναντι σε γραπτούς και άγραφους νόμους, σε διάφορες κοινωνίες και εποχές.   Στ΄ Ομάδα:   Η ομάδα καλείται να μελετήσει την ορολογία του Κοινωνικού Δικαίου για το Θετικό και το Φυσικό Δίκαιο στις σύγχρονες κοινωνίες και να κάνει τις απαραίτητες συγκρίσεις με το παρελθόν. Παράλληλα, η χρήση πηγών από το μάθημα  Εισαγωγή στο  Δίκαιο και τους Πολιτικούς θεσμούς    αξιοποιείται προς αυτήν την κατεύθυνση.   Ζ ΄ Ομάδα: Οι μαθητές εντοπίζουν στον ιστότοπο του youtube ολιγόλεπτα βίντεο με την περίληψη του   συνόλου του   έργου της Αντιγόνης (πρόκειται για εργασίες μαθητών του εξωτερικού). Αφού σχολιάσουν τις εντυπώσεις τους, και αξιολογήσουν τα μέσα και την τεχνική   δημιουργίας τους, καλούνται οι ίδιοι να υλοποιήσουν περίληψη του  Προλόγου   της  Αντιγόνης    σε   πολυμεσική   γλώσσα . Οι ομάδες καταθέτουν τα πορίσματα της έρευνάς τους στην τάξη και συνεργατικά οριοθετούν τα στοιχεία επιβίωσης του δράματος στη σύγχρονη κοινωνία. Ο προβληματισμός τους για τα επιχειρήματα τήρησης του άγραφου νόμου και της πίστης στις ηθικές αρχές του ατόμου νοηματοδοτείται από την τελική ομαδική (στο σύνολο της τάξης) ανάθεση   δημιουργίας ενός ολιγόλεπτου βίντεο   ή power point   που να παρουσιάζει την πρόσληψη των αξιών της Αντιγόνης με βάση τις κοινές αντιλήψεις και υποθέσεις   της μαθητικής ομάδας. Αυτή η μορφή εργασίας αποτελεί δέσμευση για κοινή δράση στηρίζοντας την ιδέα της συνεργασίας μέσα στην τάξη   και δημιουργείται με την προοπτική της ανάρτησης της στο   χώρο του www.youtube.com  ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ   Ο χωρισμός των μαθητών σε ομάδες και η εκπόνηση συνθετικής εργασίας  υπηρετεί με εύστοχο τρόπο τη μάθηση.   Αντλώντας στοιχεία από το έργο των Jean Lave & Etienne Wenger, Situated Learning: Legitimate Peripheral Participation (1991) οργανώσαμε αυτή τη διδακτική προσέγγιση. Οι ίδιοι υποστηρίζουν ότι η γνώση αναδύεται μέσα σε ένα συγκεκριμένο κοινωνικό πλαίσιο ή κοινότητες μάθησης ( learning communities) και ότι οι μαθητές μαθαίνουν μέσα από τη διαδικασία συμμετοχής (participation ). Οι De Corte et all . (1979) εξηγούν πως η συνεργατική μάθηση βοηθά τους μαθητές να μοιράζονται διαφορετικές όψεις για το ίδιο θέμα, να γνωρίζουν τις απόψεις των άλλων και να εκφράζουν   τη δική τους. Στόχος είναι η επίτευξη ενός κοινού σκοπού και η σταδιακή ανάπτυξη της επικοινωνίας και συνεργασίας με άλλους. Μικρότερες ομάδες δράσης είναι περισσότερο αποτελεσματικές, εφόσον επιτρέπουν τη διεξοδικότερη διερεύνηση ενός θέματος και την ανάπτυξη πρωτοβουλιών. Η σωστή λειτουργία αυτών μέσα από διαδικασίες αλληλεπίδρασης βοηθά τόσο την εκπλήρωση μαθησιακών στόχων,  όσο και στην καλλιέργεια διαπροσωπικών σχέσεων (Σολομωνίδου 2006).   Αυτό που έχει μεγάλη αξία και βαρύτητα είναι η κοινωνική επιρροή στην ατομική νόηση που κινείται σε δυο επίπεδα: αλληλεπίδραση μεταξύ ατόμων και συμμετοχή στην κοινή δραστηριότητα (Lave & Wenger, 1991). Οι κοινότητες μάθησης προϋπήρχαν των Τ.Π.Ε.    Όμως,   στα πλαίσια των νέων τεχνολογιών μπορούν να δώσουν ανεπανάληπτες δυνατότητες για διδασκαλία, μάθηση και συνεργασία. Κυρίως αποφεύγεται η τυπικά δασκαλοκεντρική μορφή και ο μαθητής αποκτά κεντρικό ρόλο με σκοπό την ουσιαστική εμπλοκή και αυτενέργεια. Στο νέο αυτό πλαίσιο καταλυτικός είναι ο ρόλος του εκπαιδευτικού ως συμβούλου και υποστηρικτή.   Ο συσχετισμός των κειμενικών στοιχείων της Αντιγόνης με τα εποπτικά μέσα (θεατρική και κινηματογραφική αναπαράσταση, εκπόνηση πολυμεσικού κειμένου) εικονοποιεί τη γνώση και στηρίζει την κριτική σκέψη.   Για τον Sless (1981) η οπτική σκέψη είναι ένας μηχανισμός χειρισμού του οπτικού περιβάλλοντος με σκοπό τη δημιουργία συγκεκριμένων νοημάτων. Αποτελεί πραγματικά πρόκληση η χρήση της οπτικής σκέψης ως εκπαιδευτικό εργαλείο. Η   όραση διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο κατά τη διαδικασία της μάθησης. Θεωρητικοί της οπτικής αντίληψης ( Arnheim 1999)  υποστηρίζουν πως η όραση και η σκέψη είναι αλληλένδετες λειτουργίες. Ο Sless (1981) με τη σειρά του έχει υποστηρίξει πως η ανάπτυξη του εγκεφάλου έχει στηριχτεί στην ανάγκη επεξεργασίας εικόνων και υποστηρίζει ότι «η όραση είναι η έδρα της ευφυΐας», άρα και ένα δυνατό μέσο μάθησης.   Η τελική ομαδική (στην ολομέλεια της τάξης) ανάθεση δημιουργίας ενός ολιγόλεπτου βίντεο ή power point που να παρουσιάζει την πρόσληψη των αξιών της Αντιγόνης με βάση τις κοινές αντιλήψεις και υποθέσεις της μαθητικής ομάδας ευαισθητοποιεί τα μέλη της και, σε συνδυασμό με την πιθανή ανάρτηση του στον ιστότοπο του youtube , δημιουργεί ξεχωριστά κίνητρα και ενεργοποιεί το ενδιαφέρον. Αυτή η μορφή εργασίας αποτελεί δέσμευση για κοινή δράση στηρίζοντας την ιδέα της συνεργασίας μέσα στην τάξη . «Είναι ακριβώς το χαρακτηριστικό της ΄από κοινού δράσης με κοινό στόχο΄, που ξεχωρίζει τη συνεργασία από την αλληλεπίδραση» (Βούρος 1995: 159). Επιπρόσθετα, η συνολική   διαδικτυακή έρευνα για τον εντοπισμό στοιχείων διαχρονίας της Αντιγόνης, καθώς και η διαθεματική προσέγγιση της έννοιας του νόμου μέσω του ποιητικού κειμένου, της αρθρογραφίας   και των σύγχρονων όρων του δικαίου στηρίζονται στην εποικοδομητική και ανακαλυπτική μάθηση. Μάθηση και γνωστική ανάπτυξη επιτυγχάνονται μέσα σε ένα πλαίσιο που συνδυάζει τις αρχές του κοινωνικού εποικοδομισμού και της γνωστικής μαθητείας (Ματσαγγούρας  1999). Τα τελευταία χρόνια το μοντέλο του εποικοδομητισμού ( constructivism ) με τη σταδιακή οικοδόμηση της γνώσης μέσω της διάδρασης νου και εμπειρίας, αποτελεί το πιο ενδεδειγμένο λειτουργικό πλαίσιο για την οργάνωση διδακτικών δραστηριοτήτων. Ο εποικοδομητισμός είναι μια γνωστική θεωρία για την μάθηση, η οποία αναφέρεται στον τρόπο κατασκευής αυτής. Η γνωστική αυτή αντίληψη της μάθησης στηρίζεται σε δυο παραμέτρους - έννοιες: επεξεργασία της πληροφορίας    και στην εγκατεστημένη γνώση.   Πάνω σε αυτό έχει δημιουργηθεί ένα μοντέλο, μέσω του οποίου υποστηρίζεται πως οι άνθρωποι μαθαίνουν πράγματα που έχουν νόημα. Με αυτό τον τρόπο δημιουργούν σχέσεις ανάμεσα στις νέες πληροφορίες και τις γνώσεις που ήδη κατέχουν (Merrill 1991). Μια τέτοια προσέγγιση δείχνει πως οι μαθητές προσπαθούν να αποδώσουν νόημα στις νέες πληροφορίες «οικοδομώντας» τη γνώση τους. O μαθητής αντιμετωπίζεται ως «ενεργό» ον, θεωρείται πραγματικό κομμάτι της μαθησιακής διαδικασίας.  H διαθεματική προσέγγιση των
Similar documents
View more...
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks